Бір сауда иіп кетеді,
Бір сауда киіп кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сауда-саттықта әртүрлі нәтиже болатынын меңзейді: бір сауда пайда әкеліп, адамды өсірсе, екінші сауда зиян келтіріп, қарызға батыруы мүмкін. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да сақ ойлап, әр істің беріс-алысын таразылау керек деген ой жатыр. Яғни кез келген пайда табу жолы бірдей емес, бәрі ниетке, есепке және білікке байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «иіп кетеді» сөзі сауданың адамды өзіне қаратып, табысқа жеткізуін білдіреді. Ал «киіп кетеді» тіркесі сауданың керісінше шығынға ұшыратып, ауыртпалығын мойынға ілу сияқты әсерін аңғартады. Қазақ танымында «иілу» — икемге келу, ұту, ал «кию» — жүк арту, салмақ түсіру мағынасын береді. Сондықтан бұл екі образ сауданың екі түрлі бет-бейнесін дәл көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бизнес, интернет-сауда, инвестиция сияқты салаларға да қолдануға болады. Мысалы, адам ойланбай арзан тауар алып, өтпей қалса, шығынға ұшырайды; ал нарықты зерттеп, сұранысы бар өнім таңдаса, пайда көреді. Осы мақал әр істі тәуекелмен емес, есеппен бастауға үйретеді.
Bir saýda kıip ketedi.