Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
73.7K
Қаралым
175
Орташа
Сұрыптау:
Кәріліктің алды, жігіттіктің соңы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің кезеңдерін салыстырып айтқан. Тура мағынасында — кәрілік пен жастықтың арас...
Қамқа тон шүберек болар тозған соң.
**Негізгі мағынасы** Қамқа тон — бұрын өте қымбат, сәнді, бағалы киім. Бірақ ол қанша асыл болса да, уақыт өте тозып, шү...
Алыстан шабынған бураның күші қайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бура ұзақ қашықтыққа шауып, көп күш жұмсағанда әлсірейді. Астарлы мағы...
Еріншекке күнде ертең.
**Негізгі мағынасы** «Еріншекке күнде ертең» мақалы жалқау адамның ісін бүгінге емес, үнемі ертеңге ысыра беретінін біл...
Он екі жылда ердің басы салауат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі бір қалыпта тұрмайтынын, уақыт өте келе пенденің тұрмысы, бақ-дәулеті, денс...
Бүгінгі қар - ертеңгі нәр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бүгін көрінген, қолға ілінген ұсақ нәрсенің ертең үлкен пайдаға айналатынын білдіреді. Ту...
Бесін болса, күн тұрмас,
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
Күйеу келсе, қыз тұрмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың да, жағдайдың да өз реті барын білдіреді. Тура мағынасында бесін ауып, күннің қы...
Зымыстан көрмей жаздың қадірін білмейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қысым, суық, ауыр кезеңді бастан өткермей, жайлы да шуақты жаз...
Сақтан саламатқа жеткен.
**Негізгі мағынасы** Сақтық адамды қауіп-қатерден қорғайды, ал алдын ала ойланған кісі аман-есен, тыныш өмірге жетеді. М...
Алдыңғы көштің адасқанын соңғы көш білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көш бастап кеткендердің жолдан жаңылғанын арттағы көш байқайды. Астарл...
Жүріп кетсең, жетерсің,
Тұрып қалсаң, тынарсың.
Тұрып қалсаң, тынарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрекетке, қозғалысқа, талпынысқа шақырады. Тура мағынасында: жолға шығып, жүре бер...
Алыстан шабынған батырдың күші қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр ұзаққа созылған жорықта, алыстан шауып келгенде, шаршап-шалдығып...
Жорықта алдыңа,
Жолда артыңа қара.
Жолда артыңа қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында жорыққа шыққан адам алдағы жолын, барар бағытын бақыласын, ал жол үстінд...
Түн тынышсыз болса, ұйқы қашады,
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
Күн тынышсыз болса, күлкі қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түнде тыныштық болмаса, адам ұйықтай алмайды; күндіз береке, жайлылық б...
Жүн керек болса, қойды қазанда қырық,
Қой керек болса, мизамда қырық.
Қой керек болса, мизамда қырық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүн керек болса, қойды қырыққан дұрыс, ал қойдың күйі мен өсімін ойлас...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.