Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
101.2K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Қыс қыстығын қылмаса,
Жаз жаздығын қылмайды.
Жаз жаздығын қылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс өзіне тән салқын, қытымыр мінезін көрсетсе, жаз да өз жылуын, жайм...
Бірі тесік, бірі кесік заман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің, заманның біркелкі болмайтынын білдіреді. Бір адамның жағдайы жақсы болып тұрса,...
Боларыңда болып өт,
Бозжорғадай желіп өт.
Бозжорғадай желіп өт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің, жастықтың, мүмкіндік пен күш-қуаттың қадірін дер кезінде біл дегенді білдіреді....
Жайың басынан жел тұрса,
Жаз да болса қыс болар.
Жаз да болса қыс болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жайлаудың, яғни ел жайлап отырған өңірдің бас жағынан суық жел тұрса,...
Күттіруден күту қиын.
**Негізгі мағынасы** Күттіруден күту қиын дегені — біреуді әдейі ұзақ уақыт тосып қою, уақытын алып, сабырын сынау оңай...
Аңырмадан қыдырма жақсы.
**Негізгі мағынасы** «Аңырмадан қыдырма жақсы» деген мақал адамға орынсыз сандалмай, мақсаты бар іске берік болуды үйрет...
Шапқан озар, жатқан қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жарыста шапқан, яғни қозғалған, талпынған адам алға шығады, ал жатқан,...
Тегін істің түбі шикі .
Көрікті қызған кезде бас.
Көрікті қызған кезде бас.
**Негізгі мағынасы** Тегін, оңай келген істің нәтижесі көбіне берік болмайды, сапасы да толық шықпайды. Адам бір істі мә...
Су бір аққан жерінен мың ағар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су бір арнамен ақса да, кейін сол жерден қайта-қайта ағып, ізін жалғас...
Жарғақ құлағы жастыққа тимейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір іске қатты беріліп, тыным таппай, ұйқы-күлкісін ұмытқан күйін білдіреді. Тура...
Жүйесін тауып жұмыс қыл,
Жерін тауып тыныс қыл.
Жерін тауып тыныс қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі ретімен, орнымен, ыңғайын тауып істеу керек дегенді білдіреді. Бір жұмысты қалай бол...
Өлмеген өлі балыққа кездеседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі балық өлі балыққа да кездесіп қалады. Астарлы мағынасы — өмірде ә...
Асыққан - шайтанның ісі.
**Негізгі мағынасы** «Асыққан - шайтанның ісі» деген мақал адамды сабырлы болуға шақырады. Тура мағынасында, асығыстықт...
Күн батса, қойға соқпақ табылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күн батқан соң қойды қораға немесе өріске айдайтын соқпақ жол бірден та...
Ай толғанын білмейді,
Жігіт болғанын білмейді.
Жігіт болғанын білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кейбір өзгерісі сырт көзге бірден байқалмайтынын білдіреді. Айдың толуы қалай бай...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Заманы бірдің амалы бір.
**Негізгі мағынасы** «Заманы бірдің амалы бір» деген мақал бір дәуірде, бір қоғамда өмір сүрген адамдардың тұрмыс-тірші...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.