Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.6K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Қарашада қаз қайтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал күздің соңғы кезеңінде, әсіресе қарашада, қаздың жылы жаққа қайтатынын білдіреді. Тура ма...
Жас кезіңде үйренсең,
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
Қартайғанда көндігерсің.
Қартайғанда үйренсең,
Көндіккенше көмілерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең жақсы үйренетін шағы — жастық екенін айтады. Жас кезде алған білім, дағды, әде...
Ат мініп, атан жетелеп,
Келмейді, сірә, кәрілік.
Күтпейді оны көпшілік,
Сағынып, не тарығып.
Келмейді, сірә, кәрілік.
Күтпейді оны көпшілік,
Сағынып, не тарығып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кәріліктің аяқ астынан келмейтінін, бірақ оның адамға біртіндеп салмағын түсіретінін аңғ...
Адам өзінен кейінгілерді көріп қартаяды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өзі қартайғанын айналасындағы жасы кіші, кейінгі буынды көргенде а...
Адам қайғысы - заман қайғысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жеке қайғысы көбіне қоғамдағы, заманындағы қиындықтармен байланысты екенін меңзей...
Шапқан озар, жатқан қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жарыста шапқан, яғни қозғалған, талпынған адам алға шығады, ал жатқан,...
Су бір аққан жерінен мың ағар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су бір арнамен ақса да, кейін сол жерден қайта-қайта ағып, ізін жалғас...
Күттіруден күту қиын.
**Негізгі мағынасы** Күттіруден күту қиын дегені — біреуді әдейі ұзақ уақыт тосып қою, уақытын алып, сабырын сынау оңай...
Диқан болсаң, күз айда,
Күз айдасаң, жүз айда.
Күз айдасаң, жүз айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ең алдымен еңбекті дер кезінде, мезгілін өткізбей атқару керегін білдіреді. Тура мағынад...
Сауын саусаң, бие сау,
Боз қырау түспей суалмас.
Боз қырау түспей суалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің уақытында, ыңғайымен істелуін ескертеді. «Сауын саусаң, бие сау» дегені — малды,...
Желмен жарыспа,
Көлеңкеңді қума.
Көлеңкеңді қума.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз әуреге салынбауға, қол жетпейтін нәрсені қуып, босқа күш жұмсамауға үндейд...
Жүйесін тауып жұмыс қыл,
Жерін тауып тыныс қыл.
Жерін тауып тыныс қыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі ретімен, орнымен, ыңғайын тауып істеу керек дегенді білдіреді. Бір жұмысты қалай бол...
Заман - ұзақ, сұрыпталған дәуір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың бір ғана сәттен тұрмайтынын, әр дәуірдің өз іріктелген, екшелген ерекшелігі бола...
Жол жаман болса,
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
Атан да сүрінеді,
Атаң да сүрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолдың нашар, кедір-бұдыр болуы ауыр жүк артқан түйені де, жасы үлкен,...
Арба айдаған алдына қарайды.
**Негізгі мағынасы** Арба айдаған адам жолға қарап отырады, өйткені арбаның бағыты мен қауіпсіздігі оның алдыңғы көргені...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.