Денің сау болса, жарлымын деме,
Жолдасың көп болса, жалғызбын деме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға ең алдымен денсаулықтың қадірін ұғындырады. Денің сау болса, кедейліктен, таршылықтан қорықпа деген ой бар: дені сау жан еңбек етіп, тірлік жасай алады, қиындықтан шығады. Ал «жолдасың көп болса, жалғызбын деме» дегені — айналаңда сыйлас дос, тірек адамдар болса, өзіңді ешқашан оқшау сезінбе деген сөз. Яғни байлық та, жалғыздық та адамның ішкі қуаты мен айналасындағы қолдауына байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «денің сау» — өмірдің негізгі тірегі, адамның ең үлкен байлығы. «Жарлымын» сөзі тек ақша жоқтығын емес, мүмкіндік аздығын да білдіреді. Ал «жолдасың көп» деген тіркес шынайы достар мен сенімді серіктерді меңзейді. «Жалғызбын» деу — жан қиналысы, қорғансыздық күйі. Халық денсаулықты байлықпен, достықты тірекпен теңестіріп, екеуінің де өмірді жеңілдететінін бейнелі түрде көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, жұмысы аз адам денсаулығын күтіп, күш-қуатын сақтаса, кейін еңбек етіп табыс таба алады. Сол сияқты, қиын сәтте жанашыр достары бар адам өзін жалғыз сезінбейді, қолдау табады. Сондықтан бұл сөз денсаулықты бағалауға және достықты қадірлеуге үндейді.
Joldasyń kóp bolsa, jalǵyzbyn deme.