Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
55.1K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Ұрынарға қара таппайды,
Емдетерге жара таппайды.
Емдетерге жара таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам неге мұңын шағып, дауласып жүргенін бейнелі түрде айтады. Тура мағынасында — ұрынаты...
Сопы сұмнан шығады.
**Негізгі мағынасы** «Сопы сұмнан шығады» деген мақал сырт көзге момын, діндар, тақуа көрінген адамның бәрі бірдей адал...
Қазан ботқаға тоймас.
**Негізгі мағынасы** Қазан ботқаға тоймас деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ботқа салып құйғанмен, қазан «тойып» қа...
Адамның аңырағаны - жуасығаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қатты қиналғанда, көңілі құлазып, даусы шығып еңірегенін сыртқы белгі ретінде сур...
Әулиеден бас жесең,
Жүре-бара тас жерсің.
Жүре-бара тас жерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуге шектен тыс жалбақтап, орынсыз құрмет көрсетіп, жақсылық күтсе де, ақыры о...
Шақшадай басы шарадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бас пішінін тура сипаттағанмен, астарында оның салмағы ауыр, ойы көп, уайымы мол...
Байлықтың бір тоқтығы, бір жоқтығы бар.
**Негізгі мағынасы** Байлық тұрақты нәрсе емес, ол бірде молайып, бірде азайып отырады. Тура мағынасында мал-мүлік те, а...
Жаманның кесапаты бір шақырым алда жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның істейтін қылығы мен тудыратын зияны бірден көрінбей, алдын ала сезіліп тұра...
Сүйген жүрек дірілшіл,
Күйген көңіл ырымшыл.
Күйген көңіл ырымшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жүрегіндегі сезім күйін бейнелейді. Сүйген адам өте сезімтал, әрбір ұсақ белгіге еле...
Жаным, тәнім - май шоқпар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының өз жанын, өз басын бәрінен жоғары қоятынын аңғартады. Тура мағынасында «жа...
Нәпсі деген - пәле,
Жанған отқа салар.
Жанған отқа салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нәпсінің адамды жамандыққа итермелейтін қауіпті күш екенін айтады. Тура мағынасында нәпс...
Мен саған жауырынмын ба?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтелдің тура мағынасы: «Мен саған жауырын болатындай не істедім?» деген ренішті, назды с...
Қазан түбінде шеміршек қалды деп дәметеді,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның орынсыз үміттеніп, болмайтын нәрсеге дәметуін әжуалайды. Қазанның түбінде қалған...
Қой көрмесек те қи көрдік,
Ешкілі байдың қызы едік.
Ешкілі байдың қызы едік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын тұрмысты, жоқшылық пен қысым көрген өмірді астарлап білдіреді. «Қой көрмесек те қи к...
Үстіне оттан көйлек киген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз үстіне оттан тігілгендей өте қауіпті, күйдіргіш киім кигендей...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Сау басына сақина тілеп.
**Негізгі мағынасы** «Сау басына сақина тілеп» деген мақал адамның өзіне қажетсіз пәле іздеп, тыныш тұрған тіршілігіне...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.