«Адамның аңырағаны - жуасығаны.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қатты қиналғанда, көңілі құлазып, даусы шығып еңірегенін сыртқы белгі ретінде суреттейді. Тура мағынасында «аңырау» — жан дауыспен өкіну, жылау; «жуасу» — сабасына түсу, имену, қаймығу. Астарлы мағынасы: адам қиындық көргенде, бір сәтке өршеленуі басылып, момын тартып, ішкі күйі өзгереді. Яғни қайғы да, қорқыныш та адамды жуасытады.
Образдар мен теңеулер
«Аңырағаны» сөзі тек жылау емес, ішкі жараның тереңдігін көрсететін бейне. Ол адамның жан азабын, шарасыз күйін аңғартады. Ал «жуасығаны» — мал мінезіне жақын теңеу; бұл жерде адам мінезі де мал секілді тез басылып, сабырлана алатыны меңзеледі. Халық осылайша адамның жан күйін қысқа да нұсқа, бейнелі тілмен жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ауыр жағдайдан кейін адам сабасына түсіп, бұрынғыдай желікпе, паң болудан қалады деген мағынада қолданылады. Мысалы, жұмыста қателік жасап, қатаң ескерту алған адам біраздан кейін асықпай, ойланып сөйлей бастайды — мұны «жуасыды» деп сипаттауға болады.