Құдайдан сұрасаң , кешірер ,
Кісіден сұрасаң , екі көзіңді өшірер .
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам біреуден орынсыз, шектен тыс тілек тілемеуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында: Құдайдан сұрасаң, кешірім мен жарылқау береді; ал кісіден сұрасаң, ол кейде зор сұраныс, құн, не ауыр талап қойып, адамға зиян тигізуі мүмкін. Астарлы мағынасы — тірлікте үмітті ең алдымен Жаратқанға артып, пендеден көп дәметпе, өйткені адам баласының мінезі құбылмалы, кейде жәрдем орнына өкініш әкелуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Құдай» — шексіз мейірімнің, кешірімнің символы. Ал «кісі» — адам баласының шектеулі, пенделік болмысын көрсетеді. «Екі көзіңді өшірер» дегені тура көзді жою емес, қайта адамды амалсыз қалдыру, үмітін үздіру, тіпті артық сұраныспен қажыту деген бейнелі сөз. Яғни біреуге тәуелді болудың салмағы ауыр екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды орынсыз сұраншақтықты, біреуден үнемі көмек күтуді тоқтату керек болғанда қолданады. Мысалы, бір адам туысынан қайта-қайта ақша сұрап, ақыры ара қатынасты бұзып алса, «Құдайдан сұрасаң, кешірер, кісіден сұрасаң, екі көзіңді өшірер» деп ескерту айтуға болады. Бұл — сабыр, тәуекел және өз еңбегіңе сүйену керегін ұқтыратын сөз.
Kisiden surasań , eki kózińdi óshirer .