Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
253.2K
Қаралым
277
Орташа
Сұрыптау:
Алты қатын асқа барса,
Әрқайсысы өз мұңын айтар.
Әрқайсысы өз мұңын айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты әйел бір асқа, яғни бір бас қосуға барса, олардың әрқайсысы өз ба...
Мыржақ жігітке ыржық қыз - Ләйлісі болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай жарасымсыз, ұсқынсыз немесе мінезі келіспейтін екі адамның бір-біріне лайық болып...
Түйе қотыр болса,
Ботасын былғайды,
Ботасы келесін былғайды.
Ботасын былғайды,
Ботасы келесін былғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қотыр түйе ботасын былғайды, ал ботасы сол қотырды әрі қарай таратады....
Бір қызымнан бір қызым сорақы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір қыздан кейін туған екінші қыз одан да сорақы, яғни мінезі, қылығы,...
Төркін десе, қыз төзбейді,
Тұз десе, түйе төзбейді.
Тұз десе, түйе төзбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алыста жүрген жанның өз еліне, төркініне тартатынын білдіреді. Қыз бала өз төркінін сағын...
Кісі кірмеген үй көрмен тең,
Ішілмеген ас умен тең.
Ішілмеген ас умен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келмеген, адам баспаған үйдің сәні де, берекесі де кем болатынын айтады. Тура мағын...
Келін қыз болмас,
Күйеу ұл болмас.
Күйеу ұл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: келін — өзге әулеттен келген адам, ал күйеу — қыздың төркіні үшін бөтен...
Балалы арқар баурайды,
Баласыз арқар маңырайды.
Баласыз арқар маңырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың адам өміріндегі орнын терең аңғартады. Тура мағынасында арқар балалы болса, баур...
Кәріге - құрмет, жасқа - ізет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамды сыйлау, оның өмірлік тәжірибесі мен ақылын бағалау керегін айтады. Ал жас ада...
Жолаушыны сусындатпай бұйымтайын сұрама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жол жүріп келген адамға алдымен су беріп, шөлін қандыр, содан кейін ған...
Қонағын сыйламаған
Не баласын ұрар,
Не үйін сыпырар.
Не баласын ұрар,
Не үйін сыпырар.
**Негізгі мағынасы** Қонақты құрметтемеген адам үй ішіндегі тәртіп пен адамгершілікке де салғырт қарайды деген ой айтыла...
Шақырылмаған қонаққа шайдан өзге тамақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Шақырылмай, ескертусіз келген қонаққа үй иесі барын түгел жайып салмайды, тек қолындағы жеңіл-желпі...
Екі қыздың баласында туыстық жоқ,
Туыс қылам деудің дұрыстығы жоқ.
Туыс қылам деудің дұрыстығы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі қыздан тараған балалар бір әулеттің ішінде болғанымен, қан жағынан...
Ағайын бірде араз, бірде тату.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арасында кейде реніш те, кейде жарастық та болатынын білдіреді. Тура мағын...
Дәулет есіктен, бала бесіктен кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ырыс-береке, дәулет үйге есік арқылы кіреді, ал бала бесіктен өсіп-өн...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.