Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
151.4K
Қаралым
166
Орташа
Сұрыптау:
Ұлы - ұрымға, қызы - Қырымға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұл баланың ер жетіп, алысқа барып ел көріп, қызмет қылып, өз орнын табатынын білдіреді. Қ...
Елді қорғайтын - ерлер,
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
Ерлерді тәрбиелейтін - әйелдер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің амандығы мен бүтіндігі ер азаматтардың қорған болуына байланысты екенін айтады. Бір...
Жаман ерден жайдағым жақсы,
Жаман қатыннан бойдағым жақсы.
Жаман қатыннан бойдағым жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман мінезді, сенімсіз ерден немесе ұрысқақ, берекесіз әйелден, тіпті...
Күзгі күннің көзіне қызыңды қой,
Көктемнің күніне келініңді қой.
Көктемнің күніне келініңді қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күздің жайлы, жұмсақ күнінде қызды дала жұмысына, ал көктемнің қарбала...
Қараша үйден ханша шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарапайым, жұпыны үйден де ханшайымдай инабатты, көрікті, ақылды қыз...
Әр құстың лайықты жемі бар,
Әркімнің лайықты теңі бар.
Әркімнің лайықты теңі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орны, өз несібесі, өзіне сай серігі болатынын білдіреді. Тура мағынасында...
Әйелдің қары,
Еркектің қоры күлегеш.
Еркектің қоры күлегеш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелдің де, еркектің де қоры, яғни сүйенері мен сәні — күлегеш, шат-шад...
Ағайын бірде араз, бірде тату.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын-туыстың арасында кейде реніш те, кейде жарастық та болатынын білдіреді. Тура мағын...
Аталы жетім - арсыз жетім,
Аналы жетім - ерке жетім.
Аналы жетім - ерке жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетімдіктің екі түрлі халін салыстырады. Әкесі жоқ бала өмірде сүйеніштен, бағыттан айыры...
Құдасымен Құдай ұрған ұрысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың аса нәзік, сыйлы қарым-қатынас екенін білдіреді. Тура мағынасында құда болып қ...
Қонақ қой жемей кетпейді,
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
Сыйлап құтылғанға жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ күтудің қазақ үшін үлкен міндет әрі құрмет екенін білдіреді. Тура мағынасында, келг...
Өттім дей бер арманда,
Жар таппасаң жалғанда.
Жар таппасаң жалғанда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі ең үлкен арманының бірі — адал жар табу екенін білдіреді. «Өттім дей бер...
Кемпірі бардың кәпірі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы – үйінде кемпірі, яғни жасы үлкен әйелі бар адамның жанында оған қарсы к...
Шешесі бар жетімнің басында
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
тарақ пен қол ойнар;
Шешесі жоқ жетімнің басында
бит пен сірке ойнар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ана мейірімінің, аналық қамқорлықтың қандай қымбат екенін көрсетеді. Тура мағынасында, ше...
Қызды жеңге,
Жеңгені теңге бұзады.
Жеңгені теңге бұзады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мағынасы өте терең. Мұнда қыз баланың да, жеңгені...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Бала балдан тәтті,
Немере жаннан тәтті.
Немере жаннан тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрпақтың қадірін өте биік қояды. Тура мағынасында, бала да, немере де адамның ең жақын, е...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.