Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.3K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Таутанын тастап барыс ат,
Жаға болар ішікке.
Жаға болар ішікке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құнды таутан терісін тастап жіберіп, одан жаға болатын ішік тігуге бол...
Күріш азса - күрмек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күріш егісінде күтім дұрыс болмаса, пайдалы күріштің арасына арам шөп —...
Өлмек бар, тірілмек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өмірінің соңында өлім бар, ал өлген адам қайта тірілмейді. Астарл...
Тарпаңға - кісен, қашағанға шідер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асау, жуас емес тарпаң атқа кісен салынады, ал қашаған атты ұстап тұру...
Қымбат мата сандықта жатып тозады.
**Негізгі мағынасы** Қымбат мата сандықта ұзақ жатып, жел тимей, күн тимей сақталғанмен, уақыт өте келе ескіреді, өңі ке...
Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
**Негізгі мағынасы** Пайдасыз айтылған ақыл-кеңес, іске жарамайтын сөз адамға шын көмегін тигізбейді. Мақалдың тура мағы...
Тікенексіз құрма тәтті болмас.
**Негізгі мағынасы** Тікенексіз құрма тәтті болмас деген сөздің тура мағынасы — құрма ағашының жемісіне жету үшін тікені...
Жер жыртқанда ізің болмаса,
Қырманда жүзің болмайды.
Қырманда жүзің болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбек етпей, нәтиже күтудің бос әурешілік екенін білдіреді. Жер жырту — егіншілікке алғаш...
Ит міндетін үрумен өтейді.
**Негізгі мағынасы** «Ит міндетін үрумен өтейді» деген мақал әркімнің өз табиғатына, өз қабілетіне сай қызмет атқаратын...
Қызды қырық кісі айттырады,
Бұйырған біреуі алады.
Бұйырған біреуі алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қызға көптеген адам құда түсіп, сөз салғанымен, ақырында оны тек бір а...
Пәлелі жерді баспа, бассаң саспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қауіпі бар, кесапаты мол, даулы не қиын жерден аулақ болуға шақырады. Тура мағына...
Болатын өгіз бұзауынан белгілі.
**Негізгі мағынасы** «Болатын өгіз бұзауынан белгілі» деген мақал адамның, істің не құбылыстың келешектегі бағыты баста...
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге құрмет көрсетіп, кімге бас июіне байланысты өмірлік ұстанымы қалыптасатынын...
Бие кіндігінен өседі.
**Негізгі мағынасы** «Бие кіндігінен өседі» деген мақал жылқының тегі мен тұқымының аса маңызды екенін білдіреді. Тура...
Қайталаған дерт жаман,
Қайта бұзылған серт жаман.
Қайта бұзылған серт жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уәде мен анттың қадірін түсіндіреді. Бір рет бұзылған серттің өзі жаман болса, сол қателі...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.