Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
486.2K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Белің бүгілсе де, елің бүгілмесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның белі, яғни тән күші әлсіресе де, елі, жұрты әлсіремесін деген...
Жеген ауыз жесін.
**Негізгі мағынасы** «Жеген ауыз жесін» деген мақалдың тура мағынасы — тамақ жеген адам оның салмағын да, пайдасын да кө...
Сүтке тойғыз мырсынды,
Соқыры болар мыршымды.
Соқыры болар мыршымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай түсініксіз көрінгенімен, астарында артық еркелету мен шектен тыс аяушылықтың зиян...
Күнге көннен қатырған сабадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында күннің ыстығында көннен жасалған сабаның кеуіп, қатайып қалатынын білдір...
Бұлбұл құс зымыстан көрмей,
Гүлстанның қадірін білмес.
Гүлстанның қадірін білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда адам жақсы мен жаманды, қадір мен қасиетті салыстыра отырып түсінеді деген ой жатыр. Бұ...
Өлгенге өкпе жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** «Өлгенге өкпе жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — адам дүниеден өткеннен кейін оған ренжіп, ө...
Айтсам - ұят, айтпасам - қиянат.
**Негізгі мағынасы** «Айтсам - ұят, айтпасам - қиянат» деген мақал адамды қиын таңдау алдында қалатын сәттерді білдіред...
Қисық отырсаң да, түзу сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзіне адал, шыншыл болуын талап етеді. Тіпті өзіңнің хал-жағдайың, тұрқың, орнық...
Кірмеске кіріспе, басың қалар ішінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланбай, алдын ала мәнін білмей бір іске араласпауға шақырады. Тура мағынасында:...
Асықпаған артта қалады.
**Негізгі мағынасы** «Асықпаған артта қалады» мақалы адамды ісіне байыппен, ойланып кірісуге шақырады. Оның тура мағына...
Жаза баспас мерген болмас,
Жаңылмас жан болмас.
Жаңылмас жан болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының қателеспей тұрмайтынын айтады. Тура мағынада мерген нысанаға дәл тигізу үш...
Кебек жеген ат жүйрік болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кебек жеп жүрген аттан үлкен шабыс, жүйрік қимыл күтпеу керек. Астарлы...
Пайғамбардың қасында шадияр кісі ме
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пайғамбардың қасында оның дәрежесіне тең, оған қарсы тұрар адам болмайд...
Айға бойымыз жетсе,
Күнге қолымыз жетеді.
Күнге қолымыз жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның талабы мен жігері биік болса, қол жетпес көрінген мақсатқа да жетуге болатынын бі...
Сен Құдайға жеткенше,
Мен ауылға жетермін.
Мен ауылға жетермін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолындағы іс пен әрекеттің, уақытылы қимылдаудың қадірін білдіреді. Тура мағынада бі...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.