Бұлбұл құс зымыстан көрмей,
Гүлстанның қадірін білмес.
«Бұлбұл құс зымыстан көрмей, Гүлстанның қадірін білмес.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Зымыстан» — қыс, қақаған суық мезгіл. Мақалдың тура мағынасы: бұлбұл қысты көрмесе, гүлге толы бақтың қадірін білмейді. Астарлы мағынасы — қиындықты бастан кешпеген адам жақсы күннің, бақыттың, молшылықтың бағасын толық түсінбейді. Жақсылықтың құны жамандықпен салыстырғанда ғана анық білінеді. Мақал бір жағынан қиындықтан қорықпауға үйретеді: ол адамды шыңдап, бардың қадірін ұқтырады. Екінші жағынан, қолдағы игілікке шүкіршілікпен қарауға шақырады. Яғни бүгінгі қиындық ертеңгі қуаныштың қадірін арттыратын сабақ болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Бұлбұл — шығыс поэзиясында гүлге ғашық, әсем әнші құс. Гүлстан — гүлзар, гүлге толы бақ, бақыт пен жайлы өмірдің бейнесі. Зымыстан — қыстың, суықтың, тапшылықтың бейнесі. Қыс пен гүлзарды қарама-қарсы қою арқылы мақал жақсы мен жаманның бірін-бірі танытатынын көрсетеді. Мақалдағы парсы сөздері оның шығыс әдебиетімен байланысын да аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал қиын кезеңнен өткен адамның қазіргі жағдайын қадірлейтінін айтуға сай келеді. Мысалы, жатақхананың тар бөлмесінде, аз стипендиямен оқыған жас маман кейін өз пәтеріне кіргенде әрбір шаршы метрдің қадірін біледі. Ал бәрін дайын алған адам кейде қолындағы игілікті елемей жүреді.
Gúlstannyń qadirin bilmes.