Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.4K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Белің бүгілсе де, елің бүгілмесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның белі, яғни тән күші әлсіресе де, елі, жұрты әлсіремесін деген...
Бермесіңді жылтыратпа.
**Негізгі мағынасы** Бермесіңді жылтыратпа — өзің бермейтін, қимайтын дүниені сырттай әдемілеп, көзге түсіріп, алдауға...
Тәтті сөз, түзу ой - тағдыр сыйы.
**Негізгі мағынасы** Тәтті сөз бен түзу ой — адамның бойындағы үлкен қасиет. Бұл мақал сөзді әдеппен, жылы сөйлей білуді...
Өзі өрде, сөзі төрде.
**Негізгі мағынасы** «Өзі өрде, сөзі төрде» деген мақал адамның тұлғасы мен сөзі бірдей биік, салмақты болуы керек деге...
Ауру өсиеті ізгілік болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауырған адамның, әсіресе өмірдің қадірін терең сезінген кісінің айтқан ақылы мен ескертпе...
Жоқты бардай, ақсақты тыңдай етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жоқ нәрсені бар сияқты көрсетіп, әлсізді мықты етіп көрсету. Астарлы м...
Еркек қозы - құрбандық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — еркек қозы құрбандыққа жарайтын мал деген ұғым. Астарлы мағынасы — ер...
Таутанын тастап барыс ат,
Жаға болар ішікке.
Жаға болар ішікке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құнды таутан терісін тастап жіберіп, одан жаға болатын ішік тігуге бол...
Итке тұмар жараспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — итке тұмар тағу оған жараспайды, өйткені тұмар киелі, таза ұғымға қаты...
Түйе жүктен қашып құтылмас,
Ат арбадан қашып құтылмас.
Ат арбадан қашып құтылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе жүк арқаламай, ат арба тартпай жүре алмайды, яғни өзіне жүктелген...
Бетіне келген ұятын,
Өзі біліп жуса игі.
Өзі біліп жуса игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ар-ұятын сақтауды, өз қателігін өзі түсініп түзетуді меңзейді. Тура мағынада «беті...
Ұяттан кісі өлмейді,
Бетте сызы қалады.
Бетте сызы қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ұятқа қалуы немесе қысылып-қымтырылуы өмірден айырып жібермейтінін айтады. Яғни...
Төрден орын тисе, төредей орнық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер адамға төрден, яғни ең құрметті жерден орын бұйырса, сол орынға л...
Қайғың қара көже болсын.
**Негізгі мағынасы** «Қайғың қара көже болсын» деген сөздің тура мағынасы — қайғының қара көжедей жұтаң, жеңіл болсын де...
Тауықтың шақырғанына таң атпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тауық шақырса да, таң өзі келмейінше атпайды. Астарлы мағынасы — бір ад...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.