Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.7K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Көңіл көзі көргенді
Маңдай көзі көрмейді.
Маңдай көзі көрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі түйсігі, ой-санасы, тәжірибесі арқылы байқалатын нәрсе сырт көзге бірден көр...
Қазанға - қақпақ, есікке - іргенек.
**Негізгі мағынасы** Қазанға қақпақ, есікке іргенек керек деген сөз — әр нәрсенің өз қорғаны, өз реті болуы тиіс деген о...
Кеудеден көкірек жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі сыртқы кейіптен, даңқ пен сәннен әлдеқайда жақын, әлдеқайда қымбат е...
Өнерлі істе жеміс бар,
Өрелі істе жеңіс бар.
Өрелі істе жеңіс бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің жай ғана атқарылуы емес, оның сапалы, шебер және мақсатты орындалуы маңызды екен...
Басында бұлағы бар өзен ұзақ ағады.
**Негізгі мағынасы** Басында бұлағы бар өзеннің суы тоқтамай, ұзақ ағады. Тура мағынасы — өзеннің бастау көзі болса, ол...
Уәде күпті.
**Негізгі мағынасы** «Уәде күпті» деген мақал уәдеге күмәнмен қарау керек екенін білдіреді. Яғни біреудің айтқан сөзіне...
Пайдасыз сөзге елікпе,
Пайдалы сөзден зерікпе.
Пайдалы сөзден зерікпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөздің салмағын ажырата білуге шақырады. Тура мағынасында, пайдасыз, бос сөзге ерм...
Тасқан төгілер, іскен жарылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ыдыс толып тасса, ішіндегі сұйық төгіледі; ал ашып қойылған, ісінген нә...
Ісі жоқтың асы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Ісі жоқтың асы жоқ деген мақалдың тура мағынасы — еңбек етпеген, қимыл-қозғалыссыз жүрген адамның і...
Қатпа болған түйеге,
Ойсылқара не қылсын?
Қотыр болған қойға,
Шопан ата не қылсын?
Ойсылқара не қылсын?
Қотыр болған қойға,
Шопан ата не қылсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты жүдеп, қатпа болған түйеге де, қотыр болған қойға да иесі не іст...
Еркек қой бұралқы болмас.
**Негізгі мағынасы** «Еркек қой бұралқы болмас» деген мақал тура мағынасында еркек қойдың үйірден безіп, бұралқы болып...
Ашулы баста ақыл жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың үстем болған сәтінде адам дұрыс ойлай алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ашу...
Апы кіріп, күпі шығып.
**Негізгі мағынасы** «Апы кіріп, күпі шығып» деген мақал адам өміріндегі бір істің орындалғанын сыртқы белгі арқылы аңғ...
Ақылды қарт айып іздемейді.
**Негізгі мағынасы** Ақылды қарт адам өзгеден мін іздеп, ұсақ-түйекке ұрыспайды, кісінің кемшілігін бетіне басып, айыпта...
Өнермен ғайыпты болжауға болады.
**Негізгі мағынасы** Өнері бар адам көп нәрсені сыртқы белгісіне қарап-ақ аңғара алады деген ой айтылады. Мұндағы «ғайып...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.