Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.8K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Есепте бар да, санда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің қағаз жүзінде, сөз жүзінде бар болып көрініп, іс жүзінде жоқ екенін білдіред...
Шапшаңдықтан қашпа,
Аптығуға баспа.
Аптығуға баспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстық пен сабырдың ара жігін ажыратады. «Шапшаңдықтан қашпа» дегені — істі жылдам, ши...
Қысылсаң, жүгіңді жөңге сал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қиындық туғанда сабыр сақтап, істі ретімен, ақылмен шешуді ескертеді. «Қысылсаң» д...
Алдыңғы көштің адасқанын соңғы көш білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көш бастап кеткендердің жолдан жаңылғанын арттағы көш байқайды. Астарл...
Жүріп кетсең, жетерсің,
Тұрып қалсаң, тынарсың.
Тұрып қалсаң, тынарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрекетке, қозғалысқа, талпынысқа шақырады. Тура мағынасында: жолға шығып, жүре бер...
Құлақ естігенді көз көрер.
**Негізгі мағынасы** Құлақ естігенді көз көрер деген мақал өмірде бір нәрсені сырттай естіп қана қою аз екенін, оны өз к...
Борсықты ұр тұмсықтан,
Тез өледі шымшықтан.
Тез өледі шымшықтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда бір істің нәтижесін асыра айтып тұрғандай көрінеді. Тура мағынасы: бор...
Біреудің көзілдірігін киген өз көзін бүлдіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өміріне, пікірі мен тәжірибесіне соқыр еліктеу адамның өзіне зиян келтіруі мүмкі...
Қыран жетпеске қиял жетеді.
**Негізгі мағынасы** Қыран жетпеске қиял жетеді деген мақал адам ойының шексіздігін білдіреді. Тура мағынасында, қыран қ...
Айға бойымыз жетсе,
Күнге қолымыз жетеді.
Күнге қолымыз жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның талабы мен жігері биік болса, қол жетпес көрінген мақсатқа да жетуге болатынын бі...
Жалғаймын деп үзіп алма,
Түзеймін деп бұзып алма.
Түзеймін деп бұзып алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істі абайлап, ойланып істеуді үйретеді. Бір нәрсені жөндеймін, көмектесемін, жақсартам...
Қалпақтың қапысы жоқ,
Киетін басты айт.
Киетін басты айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалпақтың өзінен гөрі оны киетін басты сұрау, яғни бас болмай, қалпақт...
Керуеннің түнгі жүрісін бозторғай біледі.
**Негізгі мағынасы** Керуеннің түнде қалай жүргенін бозторғай ғана біледі дегені — сырт көзге байқалмайтын істің, жасыры...
Өтірікшіні сөзінен емес, көзінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамды оның сөзіне ғана қарап емес, мінез-құлқы мен көзқарасына қарап тану...
Нарқын таппаған сөз құлазиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің де өз бағасы, салмағы, орны болатынын білдіреді. Егер сөз ойсыз айтылса, тыңдаушы...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.