Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
304.9K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Қуатты қол - құрыш,
Даналық ой - ырыс.
Даналық ой - ырыс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі үлкен күшін салыстырады: қолдың қуаты мен ойдың даналығын. Тура мағынасында,...
Қиыстырып қаласаң, отың жанар,
Қиыстырып айтсаң, халқың нанар.
Қиыстырып айтсаң, халқың нанар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен, дәлелмен, ретімен айту керегін меңзейді. Бір істі дұрыс ұйымдастырсаң, нәт...
Қақпай жатып қоңырауы сылдырлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе қақпай, тиіспей тұрса да, оның қоңырауы өзінен-өзі сылдырлап...
Жалғыз жігіттің басына іс түссе,
Ақылынан адасады.
Ақылынан адасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның қиындыққа тап болғанда сабырын жоғалтуы, асығыс шешім қабылдауы мүмкін еке...
Қуды мініп, құланды құрықтаған.
**Негізгі мағынасы** «Қуды мініп, құланды құрықтаған» деген мақал адам бойындағы ептілік пен айлакерлікті, қиын істі ше...
Кәрі түйе тапырақтаса, боран болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жасы үлкен, күш-қуаты кеміген түйе аяқтарын ауыр басып, жерді көп тыпы...
Күндесті болғанша, күнің басқа болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуге күндес, іштар болмай, өз жолын тауып, өз несібесін іздегені дұрыс екенін...
Тазыдан қашқан түлкі қақпанға тап болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тазы иттен қашқан түлкі тығылар жер іздеп жүріп, қақпанға түсіп қалуы м...
Алтын табылса,
Түйерге түйіншек табылмайды.
Түйерге түйіншек табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қымбат алтын табылғанымен, оны түйіп алатын шағын түйіншек те табылмауы...
Екі тәтті бір жерден табылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі бірдей тәтті нәрсе дәл бір жерден табыла бермейді. Астарлы мағынасы...
Жауын шаптырып,
Жабағыға сүріндіріп айтады.
Жабағыға сүріндіріп айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі асыра, әсерлеп айтатын, шындықты үлкейтіп жеткізетін адамды сипаттайды. Тура мағ...
Айға бойымыз жетсе,
Күнге қолымыз жетеді.
Күнге қолымыз жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның талабы мен жігері биік болса, қол жетпес көрінген мақсатқа да жетуге болатынын бі...
Тентек отты тебемін деп, аяғын күйдірер,
Ділмәр шындықты жеңемін деп, тілін күйдірер
Ділмәр шындықты жеңемін деп, тілін күйдірер
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыстық пен орынсыз өжеттіктің зиянын ескертеді. Тентек адам отты тебемін деп, өз аяғын...
Ойшы ой ойлағанша,
Тентек іс бітірер.
Тентек іс бітірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ойға шомып, көп толғанып тұрған кезде тентек, шапшаң адам өз ісін баста...
Қазанға түскен қайтып қапқа түспейді.
**Негізгі мағынасы** Қазанға түскен нәрсе қайтадан қапқа түспейді деген сөз — бір іске араласып, пісіп-жетіліп, өңі өзге...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.