Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Айтқан ақыл дарымас,
Алақұйын адамға;
Дамыл таппас, дағдармас,
Жығылғанша аранға.
Алақұйын адамға;
Дамыл таппас, дағдармас,
Жығылғанша аранға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-кеңес те, дұрыс сөз де ойы шашыраңқы, сабырсыз, орынсыз асығатын адамға бірден дары...
Аңыз түбі - ақиқат.
**Негізгі мағынасы** Аңыздың түбінде шындықтың дәні жатады деген ой айтылады. Яғни ел арасында тараған әңгіме, хикая, де...
Қой өрісі - қорадан.
**Негізгі мағынасы** Қойдың өрісі қораның маңынан алыс кетпейтіні сияқты, кейбір нәрсенің, адамның не істің шегі өз орта...
Сұрау оңай, жауап беру қиын.
**Негізгі мағынасы** Сұрау — адамға ең жеңіл іс, ал сұраққа дәл, орынды әрі жауапкершілікпен жауап беру — ой мен білімді...
Қызарған бет табылар,
Қызынған ниет табылмас.
Қызынған ниет табылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашудың, асығыстықтың, қызбалықтың зиянын ескертеді. Адам кейде ұялғаннан, ашуланғаннан не...
Көлді жел қозғайды,
Ойды сез қозғайды.
Ойды сез қозғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда көлдің бетін жел толқытатынын айтады. Ал астарлы мағынасы — адамның ойы...
Бидің жолы - ақ, судың жолы - сара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бидің жүретін жолы ақ, яғни таза әрі ашық; судың жолы сара, яғни өз арн...
Ойхой, көкірек,
Не демейді сұм жүрек.
Не демейді сұм жүрек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесіндегі ой мен жүректің арпалысын білдіреді. Тура мағынасында «көкірек»...
Шындық қамал бұзар.
**Негізгі мағынасы** «Шындық қамал бұзар» деген мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, өйткені мұнда нақты қамал туралы еме...
Ақымақтың алды-арты болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адам алға да, артқа да жөндеп қарамайды, яғни істің байыбына б...
Сыйынғаннан сүйенгенің күшті болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тек біреуге жалбарынып, тілек қылумен шектелмей, өзіңе нақты тірек бола алатын, се...
Ойланбай істеген іс опық жегізеді.
**Негізгі мағынасы** Ойланбай, асығыс жасалған іс көбіне сәтсіздікке ұшыратып, адамға өкініш әкеледі. Мақалдың тура мағы...
Желге ұшқан ебелек,
Орға түспей тынар ма?
Отқа асық көбелек,
Өліп тынбай шыдар ма?
Орға түспей тынар ма?
Отқа асық көбелек,
Өліп тынбай шыдар ма?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланбай, желікпен әрекет етуден сақтандырады. Желге ұшқан ебелек те, отқа асыққан...
Жылап айтқан шынға нанады,
Күліп айтқан өтірікке нанады.
Күліп айтқан өтірікке нанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдауы тек мазмұнға емес, оны айту мәнеріне де байланысты екенін білдіре...
Өрең жетпесе, асылма,
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
Сөзің өтпесе, бас ұрма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз шамасын білуге, орынсыз әрекеттен сақ болуға үйретеді. Егер бір іске өрең, яғни...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.