Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.3K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Білсе - барымта, білмесе - қарымта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істің мәнін білсең, оны барымта деп танып, дұрыс бағалайсың; білм...
Аңыз түбі - ақиқат.
**Негізгі мағынасы** Аңыздың түбінде шындықтың дәні жатады деген ой айтылады. Яғни ел арасында тараған әңгіме, хикая, де...
Көп ойлаған табар,
Көп үрлеген жағар.
Көп үрлеген жағар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отты көп үрлеген сайын жалынның күшейіп, жақсы жанатыны. Астарлы мағын...
Есепте бар да, санда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің қағаз жүзінде, сөз жүзінде бар болып көрініп, іс жүзінде жоқ екенін білдіред...
Судағы балықты иеленбе,
Ол әлі сенікі емес.
Ол әлі сенікі емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсе қолға түспей тұрып, оған ерте масаттанбау керегін ескертеді. Тура мағынасында с...
Сасқанынан қырық құмалақ алып,
Бал ашады.
Бал ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қатты абыржығанда, қиын жағдайдан шығудың орнына ойланбай, әртүрлі амалға жүгіретін...
Өткеннің үлгілі сөзін жатта,
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен ұрпақтың айтқан өнегелі, тәжірибелі сөздерін ұмытпай, жадыңда сақта деген ойды білд...
Кейде сөз де буылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кей сәтте адамның айтары болса да, ішкі күйі, қысылу, ренжу не таңдану салдарынан сөзін ж...
Ақымақ Есекқырғанды Шолпан,
Кезқұйрықты лашын дейді.
Кезқұйрықты лашын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — танымайтын, түсінбейтін адам заттың шын болмысын ажырата алмайды деген сөз...
Сөздің соңы басталуынан белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің аяқталуы оның басынан-ақ аңғарылатынын білдіреді. Яғни адам сөйлей бастағандағы ой...
Ішіне кіріп, сыртынан шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің немесе әңгіменің мәніне терең үңіліп, оны толық түсініп барып сөйлеуді, шешім...
Алмасты алмас кеседі.
**Негізгі мағынасы** Алмасты алмас кеседі деген мақалдың тура мағынасы — ең қатты, ең мықты нәрсені де өзіне тең күш қан...
Әлі жетпеген ақыретшіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір іске күші, шамасы, мүмкіндігі жетпей тұрып, соның соңын, нәтижесін...
Жалғыз тері тон болмас,
Жалғыздың сөзі оң болмас.
Жалғыздың сөзі оң болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның ісі де, сөзі де толық болмайтынын білдіреді. Тері жалғыз күйінде тонға жар...
Көз көргенді ой таниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көзімен көргені, өмірден өткерген тәжірибесі ойына берік орнығып, ақылмен танып-...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.