Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.4K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Тұлпардан жабы озады,
Тұлпар мамада тұрып бұтын созады.
Тұлпар мамада тұрып бұтын созады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жүйрік тұлпардың өзін әлсіздеу көрінетін жабы аттың да басып оз...
Ерінбеген емер,
Қажымаған жеңер.
Қажымаған жеңер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектен қашпаған, табанды адам ақыры өз мақсатына жететінін білдіреді. Тура мағынасында:...
Шоқ қайдан болса, жылу содан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шоқ қай жерде болса, жылу да сол жерден тарайды. Астарлы мағынасы: қанд...
Аңқаудың аузы ашық.
**Негізгі мағынасы** «Аңқаудың аузы ашық» деген мақал аңғал, сенгіш, ойланбай сөйлейтін адамның сырын білдіреді. Тура м...
Балта шапқанша бөрене жол табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балта ағашты шапқанда, бөрене өзінен-өзі «жол табады» дегендей, кедергі...
Жақыннан қарасаң да,
Алысты байқа.
Алысты байқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тек көз алдындағыны ғана көрмей, алдағыны да ойлауға шақырады. Тура мағынасында —...
Ақбөкен көп жортпа,
Алдыңда қазулы ор бар.
Алдыңда қазулы ор бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз асығыстықтан, шектен тыс еркінсуден сақтандырады. Ақбөкеннің көп жорта бер...
Жас-жастың тілегі бір,
Жібектің түйіні бір.
Жібектің түйіні бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жастың көңілі мен арманы көбіне ұқсас болатынын білдіреді. Жас кезде адам болашақтан көп...
Білсе - барымта, білмесе - қарымта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істің мәнін білсең, оны барымта деп танып, дұрыс бағалайсың; білм...
Ақыл бастайды, аяқ тастайды.
**Негізгі мағынасы** Ақыл адамды дұрыс жолға бастап, істің жөнін көрсетеді. Бірақ кез келген іс тек оймен ғана бітпейді,...
Ер қосы жүре түзеледі.
**Негізгі мағынасы** Ер қосы жүре түзеледі деген мақал адам да, ат та, жолдас та тәжірибе үстінде қалыптасатынын білдіре...
Қараңғының көзі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қараңғы жерде көзге жарық түспегендіктен, айналаны көру қиын. Астарлы...
Өгізді оқалақ аздырар,
Естіні ой аздырар.
Естіні ой аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды да, малды да құртып жіберетін нәрсе – орынсыз көптік, шамадан тыс салмақ екенін ме...
Құс жеткен жеріне қонады.
**Негізгі мағынасы** «Құс жеткен жеріне қонады» деген мақалдың тура мағынасы — құс ұшып барып, шаршайтын немесе қауіпсі...
Көлеңкеге қарап көйлек пішпес болар.
**Негізгі мағынасы** Көлеңкеге қарап көйлек пішпес болар деген мақал адамды асығыс қорытынды жасамауға, сыртқы көрініске...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.