Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.5K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Біреу бетінен жазады,
Біреу ниетінен жазады.
Біреу ниетінен жазады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның іс-әрекеті бірдей көрінгенімен, ішкі ниеті әртүрлі болатынын аңғартады. Біреу қат...
Келеді деп көп қойдым,
Келмеген соң жеп қойдым.
Келмеген соң жеп қойдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір нәрсені ұзақ күтіп, бірақ оның уақтылы келмегенін көрсетеді. Тура мағынада —...
Әуелгі сөзің рас болса,
Соңғы сөзіңнің өтуіне жақсы.
Соңғы сөзіңнің өтуіне жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам сөзі шындыққа негізделсе, кейін айтқан ойы да өтімді, әсерлі болатынын білдіреді. Я...
Адамды заман билейді.
**Негізгі мағынасы** «Адамды заман билейді» деген мақал өмірде адамның мінезі, ісі, ойы көбіне өзі өмір сүріп отырған д...
Ақымақ бұзуға бар да, түзеуге жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адам бір нәрсені бүлдіруге, шашып-төгуге, істі шайқалтуға оңай...
Мылтығыңның күмісін айтпа, тиісін айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге әдемілік қосып, сыртқы жылтырақты мақтағаннан гөрі, істің нақты нәтижесін айтуды үй...
Ағаш та ұстаған жерінен сынбайды.
**Негізгі мағынасы** Ағаш қай жерінен ұстап сындырса, көбіне сол тұстан сынады. Ал бұл мақалдың астарлы мағынасы адамға...
Сөздің саласын табу қиын емес,
Анасын табу қиын.
Анасын табу қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орнымен айту оңай көрінгенімен, оның шын мәнін, дәл жерін табу қиын екенін меңзейді...
Алғаш ойла, кейін сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, алдымен ойланып алып сөйлеуге шақырады. Тура мағынасында — сөз айтпас бұ...
Өмірдің өткеніне өкінсең,
Келеріне бекінерсің.
Келеріне бекінерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өткен өміріне қайта-қайта өкінуі алға жүруге кедергі болатынын білдіреді. Өткенд...
Тілден - зікір, көңілден - пікір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен сыртқы сөзінің бір-бірімен тығыз байланысты екенін аңғартады. Ті...
Ішіне шынашақ айналмайды.
**Негізгі мағынасы** «Ішіне шынашақ айналмайды» деген мақал бір нәрсенің ішкі кеңістігі өте тар, сыйымсыз, не адамға қо...
Ойлай алмаған
Тереңге бойлай алмайды.
Тереңге бойлай алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы таяз болса, істің мәніне терең үңіле алмайтынын білдіреді. Яғни, кез келген м...
Тамыздығын тапсаң, тас та жанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дұрыс амалын, от тұтататын тұтандырғышын тапсаң, тастай қатты нәрсенің...
Өз ақылың - өзіңе жол.
**Негізгі мағынасы** Өз ақылың - өзіңе жол деген мақал адамның өмірдегі бағытын, таңдауы мен шешімін ең алдымен өзінің о...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.