Ақымақ бұзуға бар да, түзеуге жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адам бір нәрсені бүлдіруге, шашып-төгуге, істі шайқалтуға оңай барады, ал оны қайта жөндеп, дұрыстауға шамасы жетпейді. Астарлы мағынасы — ойсыз, жауапсыз, көрсеқызар адамның ісі көбіне зиян әкеледі; ол қиындық тудыруы мүмкін, бірақ сол қиындықты шешіп, түзетуге ақылы мен сабыры жетпейді. Мақал адамды әр істі оймен, жауапкершілікпен істеуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бұзу» — тек бір затты сындыру емес, жалпы істі бүлдіру, тәртіпті, татулықты, жоспарды шашу деген ұғымды білдіреді. «Түзеу» — қателікті мойындап, жөнге келтіру, істің берекесін қайтару. Халық даналығы ақымақтықты іс үстінде көрінеді деп бейнелейді: ол қиратуға тез, ал қалпына келтіруге баяу немесе дәрменсіз.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал жауапсыздықты сынау үшін қолданылады. Мысалы, бір қызметкер жобаны ойланбай бұзып, құжаттарды өшіріп жіберсе, кейін оны қалпына келтіру қиын болады. Сондайда: «Ақымақ бұзуға бар да, түзеуге жоқ» деп айтады. Бұл сөз әр адамды істі бастар алдында ойланып, салдарын алдын ала бағалауға шақырады.