Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.7K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Ізденген шығатын ағашын да табады.
**Негізгі мағынасы** Ізденген адам мақсатына жетеді, қолынан келмейтіні азаяды. Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, тіпт...
Пайғамбар өз елінде танылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: адам өз туған жерінде, өз ортасында аса бағаланбай, еңбегі мен қабілеті...
Ақымақ бұзуға бар да, түзеуге жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақымақ адам бір нәрсені бүлдіруге, шашып-төгуге, істі шайқалтуға оңай...
Ақын ғаріп емес пе,
Байды өтірік мақтаса.
Заман ғаріп емес пе,
Әділдіктен аттаса.
Байды өтірік мақтаса.
Заман ғаріп емес пе,
Әділдіктен аттаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге де, іске де әділ қарауды ескертеді. Ақын шын бағаланбай, жалған мақтауға сүйенсе, о...
Тәуекел тау бұзады.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел ету — батыл қадам жасап, қиын істен қорықпау деген сөз. Мақалдың тура мағынасы: адам үлкен...
Қорқақ күнде өледі,
Жолдастары күнде көмеді.
Жолдастары күнде көмеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақ адамның өмірі тыныш көрінгенімен, ішкі күйзеліс пен үрейден азап шегетінін аңғарт...
Таутекенің тауға шықпаса, тұяғы қышиды.
**Негізгі мағынасы** Таутеке тауға шығып, қия-қатпарлы жерде еркін жүргенде ғана табиғатына сай тіршілік етеді. Сол сияқ...
Көз көрмесе, сөз құлақты алдайды.
**Негізгі мағынасы** Көзбен көріп, нақты дәлелге сүйенбеген адамға айтылған сөз оңай әсер етеді. Яғни бір істің ақиқатын...
Қаңбақтан қашсаң дөңбекке.
**Негізгі мағынасы** Қаңбақтан қашсаң, дөңбекке ұшырайсың деген сөз. Яғни адам бір жамандықтан қашып құтыламын деп, одан...
Ақиқаттың есебі айнымайды.
**Негізгі мағынасы** Ақиқаттың есебі айнымайды деген мақал шындықтың түбі өзгермейді, ақиқат ақыры бәрібір жеңіске жете...
Қанша берік дегенмен,
Тәуекел де қажиды.
Тәуекел де қажиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша мықты, берік нәрсе болса да, ұзаққа созылған ауыртпалыққа төтеп б...
Он пәленің тоғызы - тілден.
**Негізгі мағынасы** «Он пәленің тоғызы - тілден» деген мақал сөздің салмағын, тілдің адам өміріндегі аса қауіпті де, ас...
Егіле сүйген елжіретер,
Ақыры бір күн еңіретер.
Ақыры бір күн еңіретер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам біреуге шектен тыс беріліп, орынсыз елжіреп, өте нәзік сезімге ерік берсе, соңы өкін...
Сенім сең бұзады.
**Негізгі мағынасы** «Сенім сең бұзады» деген мақал адамға берілген сенімнің, яғни ишенім мен көңіл қоюдың, үлкен күш е...
Жаманмен егес, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** «Жаманмен егес, жақсымен кеңес» деген мақал адам кіммен араласса, соның мінезі мен ықпалы өзіне жұ...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.