Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.8K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Ұрыншақ атта жол болмас,
Көңілшек жанда мал болмас.
Көңілшек жанда мал болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұрыншақ, тынымсыз ат ұзақ жолға жарамайды; көңілшек, тұрақсыз адам да м...
Сөздің басы қатты болса, соңы тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді қалай бастау керегін ескертеді. Бастапқыда айтылған сөз қатқыл, тіпті ауырлау естіл...
Әр заманда бір сұрқылтай.
**Негізгі мағынасы** «Әр заманда бір сұрқылтай» деген мақал әр дәуірдің өзіне тән қиыншылығы, мазасы кетіретін мәселесі...
Заман - ұзақ, сұрыпталған дәуір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың бір ғана сәттен тұрмайтынын, әр дәуірдің өз іріктелген, екшелген ерекшелігі бола...
Іздеген мұратына жетер,
Жалқаудың өмірі босқа өтер.
Жалқаудың өмірі босқа өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам ізденіп, мақсат қойып, соған табандылықпен ұмтылса, көздегеніне ж...
Құр атқа мінгендей.
**Негізгі мағынасы** Құр атқа мінгендей деген тіркес бір іске дайындықсыз, мақсатсыз не пайдасыз араласуды білдіреді. Ту...
Арманы жоқтың пәрмені жоқ.
**Негізгі мағынасы** Армансыз адамның бағыты да, талпынысы да әлсіз болады. Бұл мақал тура мағынасында адамның жүрегінде...
Дәрі - шөптен, ақыл - көптен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауруға ем болатын дәрі шөптен жасалады, ал дұрыс ой мен парасат көп ад...
Ашу тасады, ақыл басады.
**Негізгі мағынасы** Адам ашуға ерік берсе, ол тасып, ойды тұмшалап, дұрыс шешім қабылдатпайды. Ал ақыл үстем болса, ад...
Данышпаннан дәмелен.
**Негізгі мағынасы** «Данышпаннан дәмелен» деген сөздің тура мағынасы — дана, көпті көрген, ақылы толысқан адамнан үміт...
Өзі келген текенің
Өзін атпа, көзін ат.
Өзін атпа, көзін ат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өзі келіп тұрған текені атсаң да, ең алдымен көзін көздеп ат деген ой....
Ит бір сүрінсе, қырық сүрінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ит бір рет сүрінсе, артындағы қырық ит те сүрінеді. Астарлы мағынас...
Әркім өз бойына тон пішеді.
**Негізгі мағынасы** «Әркім өз бойына тон пішеді» деген мақал адам өзіне ыңғайлы, өз шамасына сай әрекет етеді дегенді...
Аспандағы Айдан не пайда,
Жылынуға қолың жетпесе.
Жылынуға қолың жетпесе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аспандағы Ай әдемі болғанымен, оны ұстап алып, жылыну үшін пайдалана ал...
Сөз - сөздің қуғыншысы.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - сөздің қуғыншысы» деген мақал бір сөз екінші сөзді ілестіріп, жалғастырып әкететінін білдір...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.