Іштен шыққан сұр жылан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Іштен шыққан сұр жылан» деген мақал туған ортаңнан, өз ішіңнен шыққан адамның зияны бөтеннен де ауыр болатынын білдіреді. Тура мағынасында бұл — адамға ең жақын жерден, үй ішінен немесе өз ортасынан шыққан қауіпті жәндік сияқты. Астарлы мағынасы — өз адамыңның сатқындығы, ішкі алауыздық, қызғаныш не опасыздық көп қасірет әкеледі. Сондықтан мақал адамды туыстыққа, ортаға және сенімге сақ болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «іштен шыққан» тіркесі сырттан емес, өз ортасынан туған қатерді меңзейді. Ал «сұр жылан» — қазақ танымында жасырын, қауіпті, уы бар, суық мінездің белгісі. Сұр түс те көзге бірден түспейтін, көмескі қауіпті аңғартады. Яғни мақал жасырын зиянды, іші тар пиғылды адамды бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалны жұмыс ұжымында, достықта немесе отбасылық қатынаста сенім мен жауапкершілік керек екенін ескерту үшін қолдануға болады. Мысалы, бір адам өз командасының құпия жоспарын бәсекелеске беріп қойса, жұрт «Іштен шыққан сұр жылан болды» деп өкініш білдіреді. Мұнда негізгі ой — сыртқы қауіптен бұрын, ішкі бірлікті сақтау маңызды екенін ұқтыру.