Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111K
Қаралым
256
Орташа
Сұрыптау:
Қазы - хан қасында,
Қараша - жар басында.
Қараша - жар басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қоғамдағы теңсіздікті, ел ішіндегі орын-орынды білдіреді. Тура мағынасында қазы ханның қа...
Ел егессіз болмайды.
**Негізгі мағынасы** «Ел егессіз болмайды» деген мақалдың тура мағынасы — кез келген елдің ішінде пікір қайшылығы, сөз т...
Тентегін тыйған ел болар.
**Негізгі мағынасы** «Тентегін тыйған ел болар» деген мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі бұзақы, тәртіпсіз адамға дер...
Көтермен болса жұрт жаман.
**Негізгі мағынасы** «Көтермен болса жұрт жаман» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамға не бір іске қарап тұтас жұрт...
Жапырақ та өзді-өзі сыбырласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ағаштағы жапырақтар жел соққанда өзара сыбырлағандай дыбыс шығарады. А...
Сайда саны көптің
Қырда жаны көп.
Қырда жаны көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің күші мен қадірін айтады. Тура мағынасында сайда да, қырда да адам көп болса, тірші...
Үйірлі құлан көсемсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Үйірлі құлан көсемсіз болмас деген мақалдың тура мағынасы — құлан сияқты үйір болып жүретін аңдарда...
Өрісі жуық оттайды,
Ауылы жуық ас ішеді.
Ауылы жуық ас ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өрісі жақын мал бірге жайылады, ауылы жақын ел бірге ас ішіп, араласады...
Екі жақсы таққа таласса,
Ортада қу тойынар.
Ортада қу тойынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі жақсы, яғни екі беделді не қабілетті адам билікке, орынға немесе б...
Достыққа бірлік пен теңдік дәнекер.
**Негізгі мағынасы** Достықтың берік болуы үшін адамдардың арасына бірлік пен теңдік керек. Яғни шынайы дос болу тек жақ...
Көптен қулық артылмас.
**Негізгі мағынасы** «Көптен қулық артылмас» деген мақал көп адамның ішінен айлакерлікпен, өтірікпен, астыртын әрекетпен...
Арқан бойы жердің,
Тұсау бойы жақындығы бар.
Тұсау бойы жақындығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақындықтың өлшемі кейде өте аз қашықтықтың өзімен-ақ бағаланатынын білдіреді. Тура мағын...
Жол жолға жалғасады,
Ел елге жалғасады.
Ел елге жалғасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір жол екінші жолмен жалғасып, адамды алысқа бастап барады; бір ел де...
Халық қазанын қайнаттым,
Қолымның, кәне, қарасы.
Ер қазанын қайнаттым,
Етімнің, көне, жарасы.
Қолымның, кәне, қарасы.
Ер қазанын қайнаттым,
Етімнің, көне, жарасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда көптің, елдің қамын ойлап еңбек ету үлкен іс екені айтылады. «Халық қазанын қайнаттым»...
Көпке келген себеле,
Себелені елеме.
Себелені елеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаңбырдың себелеп жаууы көпке ортақ құбылыс, сондықтан оған бола дауры...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.