Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.2K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Ел ағыны мен су ағыны тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі қозғалыс пен өмір ағысын су ағынымен салыстырады. Тура мағынада өзен қалай то...
Арқаланылған ақсақ соқырды жолға салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге сүйенген, демеу көрген ақсақ адамның өзі көрмейтін соқырды жол...
Топтанып ұшқан торғайға,
Тұрымтай да бата алмас.
Тұрымтай да бата алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: топтанып, үйір-үйір болып ұшқан торғайға тұрымтайдың өзі де бата алмайд...
Дәрі - шөптен, ақыл - көптен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауруға ем болатын дәрі шөптен жасалады, ал дұрыс ой мен парасат көп ад...
Шықсаң белге, көзің сал елге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайда барса да айналасына көз сал, елдің жайын байқап, жұрттың халін түсініп жүр д...
Хан қасында қаразың болса,
Қара жермен кеме жүргізер.
Қара жермен кеме жүргізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ханның жанында сенімді адамың, сөзіңді өткізер жақының болса, аса қиы...
Жорға мінген жолдасына қарамайды.
**Негізгі мағынасы** Жорға мінген жолдасына қарамайды деген мақалдың тура мағынасы — жорға мініп келе жатқан адам өз жү...
Шеткі ауыл көшсе, ортаңғы ауыл шет болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елді мекеннің шетінде отырған ауыл көшіп кетсе, бұрын ортасында тұ...
Халық ханға бағынғанда - бала,
Ашуланғанда - әке.
Ашуланғанда - әке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал халық пен биліктің арасындағы қарым-қатынасты өте дәл суреттейді. Халық ханға бағынған ке...
Жалғыз кісі жау алмас.
**Негізгі мағынасы** «Жалғыз кісі жау алмас» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамның жауға қарсы тұрып, оны жеңуі қиы...
Қойды құртаң бүлдіреді,
Елді сұлтан бүлдіреді.
Елді сұлтан бүлдіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, отардағы қойды ауру не әлсіз бір қой бүлдіреді; ал ел ішін билі...
Көрші қадірін не түйе,
Не диірмен қайырады.
Не диірмен қайырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе мен диірмен кейде адамның тұрмыс-тіршілігіне жақын, күнделікті қа...
Сыбыр-сыбыр ойды бұзады,
Құрттаған қой қойды бұзады.
Көңілі бөлек өкпешіл адам,
Дауласам деп тойды бұзады.
Құрттаған қой қойды бұзады.
Көңілі бөлек өкпешіл адам,
Дауласам деп тойды бұзады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал алауыздық пен ұсақ реніштің түбінде үлкен істі де бүлдіретінін ескертеді. Тура мағынасынд...
Тураушыда да жақының болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал «ең қарапайым, күнделікті тірліктің өзінде де өз адамың, сүйенішің болғаны жақсы» деген о...
Теңізді дауыл, халықты сөз көтереді.
**Негізгі мағынасы** Теңізді дауыл қалай толқытса, халықты да бір ауыз сөз көтеріп, қозғай алады. Бұл мақал сөздің күшін...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.