Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.2K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Өзі келіп, өзі кеткен қонақтың
Садағасы кетпеймісің.
Садағасы кетпеймісің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз бетімен келіп, өз еркімен кететін қонаққа тым көп өкпе артуға болмайтынын білдіреді. Т...
Қос-қос орда, қос орда,
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — ынтымақ пен бірлік болмаған жерде береке де, нәтиже де азаяды. Тура мағына...
Азған елге жазған би болады.
**Негізгі мағынасы** Азған елге жазған би болады деген мақал ел ішінің берекесі кетіп, тәртібі бұзылған кезде әділ, ақы...
Көп білсең де, көптен артық білмейсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның білімі қанша мол болса да, көпшілік қауымның тәжірибесі мен орт...
Қырқын мінгеннен қыр артылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның ғана күшімен, не бір ғана атқа сүйеніп, қыруар қырды асып ө...
Көпті сөккен көгермес.
**Негізгі мағынасы** Көпті, яғни ел-жұртты, қауымды орынсыз сынап, жамандай берген адам берекеге де, абыройға да жетпейд...
Көптің күші көлдей,
Көшіп жүрген желдей.
Көшіп жүрген желдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның біріккен күші жеке адамның күшінен әлдеқайда қуатты екенін білдіреді. Тура ма...
Бақылда бірлік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бақылда, яғни ұсақ тартыс, бәсеке, керісу үстінде татулық болмайды. Ас...
Халық - дана.
**Негізгі мағынасы** «Халық - дана» деген мақалдың тура мағынасы — көпшіліктің ойы, тәжірибесі және өмірден түйгені тере...
Елшіге өлім жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Елшіге өлім жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — елшілікпен, бітім сөзбен жүрген адамға қастық жас...
Қиямет күні қоңсыдан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр, қиын заман туса, ең алдымен қасындағы қоңсыңнан, яғни көршіңнен...
Алты қатын асқа барса,
Әрқайсысы өз мұңын айтар.
Әрқайсысы өз мұңын айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты әйел бір асқа, яғни бір бас қосуға барса, олардың әрқайсысы өз ба...
Жығылсаң:
сиыр мүйізін төсейді,
қой тұяғын төсейді,
жылқы жалын төсейді,
түйе шудасын төсейді.
сиыр мүйізін төсейді,
қой тұяғын төсейді,
жылқы жалын төсейді,
түйе шудасын төсейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жығылған адамға әр мал өзіне тән «төсек» ұсынады: сиыр мүйізін, қой тұ...
Ине өз тесігін тіге алмайды.
**Негізгі мағынасы** Ине өз тесігін тіге алмайды деген мақал адамның өзіне өзі толық жәрдем бере алмайтынын, кей істі ж...
Топтан ажыраған торға түсер.
**Негізгі мағынасы** Топтан, яғни көптің ішінен бөлініп шыққан адам немесе жануар қорғансыз қалады, сондықтан қауіпке те...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.