Айыратын жаман бар,
Қосатын жаран бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдардың бәрі бірдей емес екенін білдіреді. Біреулер араға жік салып, сөз тасып, реніш туғызады, ал енді біреулер керісінше, татуластырып, екі жақты жақындастырады. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да ой біреу: жаман адам бөлінуге себеп болады, жақсы жолдас бірлікке бастайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «айыратын» сөзі — ел ішіндегі татулықты бұзатын, адамдардың арасына от жағатын кісіні меңзейді. Ал «қосатын жаран» — сенімді, ақылды, ниеті түзу адам. «Жаран» сөзі тек дос емес, жөн білетін, жұртқа пайдалы жан деген мағына береді. Осы арқылы мақал адам мінезін екі қарама-қарсы бейнеде көрсетеді: бірі ірітеді, бірі біріктіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында, достық қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында екі әріптес түсініспей қалса, бір сабырлы, әділ адам олардың сөзін реттеп, татуластырады. Ал өсек айтып, бір-біріне күмән тудыратын адам керісінше араны ашады. Сондықтан мақал адамдарды бірлікке қызмет ететін, ынтымақты сақтайтын болуға үндейді.
Qosatyn jaran bar.