Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.2K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Халық сүймес,
Сүйгені суға батпас, отқа күймес.
Сүйгені суға батпас, отқа күймес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, халық сүймеген адамға қауырт қиындық түссе, оны ешкім қорғамайд...
Бармақ мықты болса,
Саусақтардың жұдырық болуы оңай.
Саусақтардың жұдырық болуы оңай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бас бармақ мықты, берік болса, қалған саусақтарды жинап жұдырық түю оңа...
Бір адамның жаққан отына Он адам жылынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның істеген игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында, біреу жақ...
Біріккен екі бірлігі жоқ жетіні жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Бірігіп іс қылған екі адам, ұйымшылдықтың арқасында ынтымағы жоқ жеті адамды да жеңе алады. Мұндағы...
Діні бір дәм береді,
Діні бөлек діңкелетеді.
Діні бөлек діңкелетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір дінге, бір сенімге жақын адамдардың арасы жарасып, бір-біріне қол ұ...
Ауылда адам бар болса ,
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
Ауыл ала болмайды .
Ел иесі құт болса ,
Халқы ала болмайды .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл мен елдің берекесі ең алдымен сол жердегі адамдардың ниетіне, бірлігіне және жауапке...
Қонақтан қонақ ұлық.
**Негізгі мағынасы** Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да...
Ауыл иті ала болса да,
Бөрі келгенде бірігеді.
Бөрі келгенде бірігеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ауылдың иті кейде өзара ырылдасып, ала-құла, кереғар болып жүруі мүмкін...
Ынтымақ барда ырыздық бар.
**Негізгі мағынасы** Ынтымақ болған жерде береке де, несібе де көбейеді деген сөз. Тура мағынасында адамдар тату болып,...
Ырыстан ынтымақ озар.
**Негізгі мағынасы** Ырыс та, байлық та, береке де адамға жалғыз өзі толық қуаныш әкелмейді. Ал ынтымақ бар жерде тірлік...
Қонақтан аяғаның шайтанға бұйырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа дәм-тұзды, құрмет пен ықыласты аямау керек екенін айтады. Қонақты күтпей, сараңды...
Он адам жүрген жерде із,
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп адамның бір бағытта, бір мақсатпен жасаған ісі ізсіз қалмайтынын білдіреді. Тура мағы...
Бақыр қазан қайнаса,
Бәріміздің ырысымыз.
Бәріміздің ырысымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір үйдегі бақыр қазан қайнап, ас піссе, одан бәрі дәм татады. Астарлы...
Айтулы достың малы бір,
Кемедегінің жаны бір.
Кемедегінің жаны бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір кемеде отырған адамдардың тағдыры бір, қауіп төнсе, бәрі бірге жау...
Шешен - көптің анасы.
**Негізгі мағынасы** «Шешен - көптің анасы» деген мақал сөзге ұста, ойы жүйрік, тілі орамды адам көпке пайдасын тигізед...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.