Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
92.4K
Қаралым
253
Орташа
Сұрыптау:
Жеткіншектен айырылған,
Жер таянбай тұрмайды.
Жер таянбай тұрмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас өскін, жеткіншек үзілсе, жердің өзі де таянышсыз қалғандай болады....
Патшасы ақынын іздеген ел бақытты,
Ақыны патшасын іздеген ел бақытсыз.
Ақыны патшасын іздеген ел бақытсыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған патша мен сөз бастаған ақынның арақатынасы арқылы мемлекеттің берекесін көрс...
Сайда саны көптің
Қырда жаны көп.
Қырда жаны көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көптің күші мен қадірін айтады. Тура мағынасында сайда да, қырда да адам көп болса, тірші...
Өз еліңнің иті де қадірлі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған елдің, өз ортаңның әрбір заты мен тіршілігі жат жердегіден артық, қадірлі екенін бі...
Көп - дәнекер, көлді де бекітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көпшілік болып жиналған күш дәнекер сияқты берік байланыс жасайды, тіп...
Тау белгісі таста,
Бай белгісі аста.
Бай белгісі аста.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тау алыстан тастың көптігімен, тастың берік болуымен білінеді; ал бай а...
Белің бүгілсе де, елің бүгілмесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның белі, яғни тән күші әлсіресе де, елі, жұрты әлсіремесін деген...
Қытай көп пе, қыпшақ көп пе?
**Негізгі мағынасы** «Қытай көп пе, қыпшақ көп пе?» деген мақал-мәтел сан жағынан асыра мақтанбауға, өз руыңды не жұрты...
Көтермен болса жұрт жаман.
**Негізгі мағынасы** «Көтермен болса жұрт жаман» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамға не бір іске қарап тұтас жұрт...
Ит ұяласын таламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы ма...
Ел ділімен танылмақ.
**Негізгі мағынасы** Ел ділімен танылмақ дегеніміз — әр халықтың шынайы болмысы, мінезі, тәрбиесі мен өмір сүру салты он...
Үйірлі құлан көсемсіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Үйірлі құлан көсемсіз болмас деген мақалдың тура мағынасы — құлан сияқты үйір болып жүретін аңдарда...
Жұрт өлгенге келмейді,
Артында қалғанға келеді.
Артында қалғанға келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қайтыс болғаннан кейін жұрт оның өзіне емес, артында қалған еліне...
Тентегін тыйған ел болар.
**Негізгі мағынасы** «Тентегін тыйған ел болар» деген мақалдың тура мағынасы — ел ішіндегі бұзақы, тәртіпсіз адамға дер...
Адырында арқар көп,
Адамында дарқан көп.
Адамында дарқан көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туған жердің табиғаты қандай бай, сұлу болса, сол жерде тұратын адамдар да сондай кеңпейі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Бірлігі жоқ ел тозады,
Бірлігі күшті ел озады.
Бірлігі күшті ел озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің тірегі — бірлік екенін айтады. Бірлігі жоқ жұрт іштен ыдырап, тіршілігі әлсіреп, бе...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.