Халық туралы 364
Халық туралы мақал-мәтелдер ел бірлігі, намыс, салт-дәстүр мен ортақ мінезді қысқа да нұсқа жеткізеді.
364
Мақал-мәтел
113K
Қаралым
310
Орташа
Сұрыптау:
Батыр - ортақ, бақ - жалқы.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - ортақ, бақ - жалқы» деген мақалдың тура мағынасы: батырдың ерлігі мен даңқы бір адамға ға...
Бай - жарлының бақташысы.
**Негізгі мағынасы** Бай мен жарлының ара-қатынасын көрсететін бұл мақалдың тура мағынасы — дәулетті адам кедейдің қамын...
Хан табылар, қараша табыла бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ел ішінен хан да табылады, бірақ қарапайым, адал, көптің қамын ойлайтын...
Қаз бен үйректің панасы - көл,
Жетім мен жесірдің панасы - ел.
Жетім мен жесірдің панасы - ел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қаз бен үйрек сияқты су құстары көлді паналап, сол жерде тіршілік етед...
Қанша жуан болса да,
Жалғыз ағаш үй емес.
Қанша жақсы болса да,
Жалғыз адам би емес.
Жалғыз ағаш үй емес.
Қанша жақсы болса да,
Жалғыз адам би емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз тұрған ағаштан үй тұрғызу мүмкін емес, ал жалғыз адамның өзі жұр...
Көп ауызы - зеңбірек .
**Негізгі мағынасы** «Көп ауызы – зеңбірек» деген мақал көп адамның сөзі бір жерден шықса, оның күші өте зор болатынын...
Ел алғысын алсаң, елеулісі боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — елдің, көпшіліктің алғысын алған адам құрметке ие болады деген сөз. Ас...
Көзсіз күнелтсең де,
Көпсіз күнелте алмайсың.
Көпсіз күнелте алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз тіршілік ете алатынын, бірақ ұзақ та, мәнді де ғұмырды елсіз, жұртсыз өткі...
Ханын сыйламаған ел азады.
**Негізгі мағынасы** «Ханын сыйламаған ел азады» деген мақалдың тура мағынасы — елі өз ханына, яғни басшысына құрмет кө...
Ешкі егіз тауып, қойдан аспас,
Ит сегіз тауып, елден аспас.
Ит сегіз тауып, елден аспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкі егіз тапса да, қойдай өнімді емес; ит сегіз тапса да, елдің орнын...
Көптің ойы кемеңгер.
**Негізгі мағынасы** Көп адамның ойы бір ғана адамның ойынан тереңірек, салмақтырақ болады. Бұл мақалдың тура мағынасы —...
Өз халқының қарғысын алған,
Өзге халықтың алғысын алмас.
Өзге халықтың алғысын алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз халқының, өз елінің разылығын жоғалтса, сырт көзден де шын құрметке ие бола алмай...
Жүрген жерде жел қалар,
Көрген жерде ел қалар.
Көрген жерде ел қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жүрген ізі, істеген ісі, айтқан сөзі артында белгі қалдыратынын білдіреді. Тура м...
Балық басынан сасиды,
Жаман аяғынан сасиды.
Жаман аяғынан сасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, балық бұзылса, алдымен басынан иістенеді; ал астарлы мағынасы —...
Ескерген ескісін сақтайды,
Ел болған естісін сақтайды.
Ел болған естісін сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұрыннан бар, сыналған, пайдалы нәрсені тастамай, қадірлейді; ал...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Жеті атасын білмеген - жетесіз.
**Негізгі мағынасы** Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-баба...
Төртеу түгел болса - алар,
Алтау ала болса - алдырар.
Алтау ала болса - алдырар.
**Негізгі мағынасы** Төрт адам түгел, яғни ауызбірлікте, тату әрі бір мақсатта болса, кез келген істі жеңіп, нәтижеге же...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
«Халық туралы» мақал-мәтелдер – елдің рухын, бірлік пен ынтымақтың қадірін, жұрттың мінез-құлқы мен ортақ жауапкершілігін бейнелейтін нақыл сөздер топтамасы. Бұл санатта көптің күші, қауымның абыройы, татулық пен тәртіп секілді ұғымдар ұрпаққа өнеге болып айтылады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.
Мұндағы мақалдар халықтың өмір тәжірибесінен туған: ел басқару, ағайын арасы, қоғамдық келісім, әділдік пен намыс мәселелерін астарлап жеткізеді. Оқырман бұл бөлімнен ұлттық дүниетанымды танып, қоғамға пайдалы ойды қысқа сөйлеммен түйіндеуге көмектесетін сөз маржанын табады.