Өз халқының қарғысын алған,
Өзге халықтың алғысын алмас.
«Өз халқының қарғысын алған, Өзге халықтың алғысын алмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз халқының, өз елінің разылығын жоғалтса, сырт көзден де шын құрметке ие бола алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында — туған жұрттың қарғысына қалған жанның беделі кетеді; астарлы мағынасында — адам ең алдымен өз ортасында адал, әділ, пайдалы болуға тиіс. Халқыңның алғысы — ең үлкен баға, ал қарғысы — ең ауыр айып.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарғыс» пен «алғыс» қарама-қарсы екі күш ретінде алынған. Қарғыс — елдің өкпесі, реніші, сенімсіздігі; алғыс — құрмет, ризалық, елдің батасы. «Өз халқы» деген тіркес адамның тамыры мен тірегін, яғни туған жұрттың алдындағы жауапкершілігін көрсетеді. «Өзге халық» болса да, өз елі алдында қадірі жоқ адамды толық мойындамайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақалды елге қызмет ететін, бірақ халық сенімін ақтамаған адамдарға байланысты айтуға болады. Мысалы, бір басшы уәдесін орындамай, жұртқа зиян келтірсе, оның сырт елдердегі абыройы болған күннің өзінде, өз халқының құрметін ала алмайды. Сондықтан мақал адамды туған елі алдында таза, жауапты, әділ болуға шақырады.
Ózge halyqtyń alǵysyn almas.