Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
295.5K
Қаралым
278
Орташа
Сұрыптау:
Малдың тамағын қара,
Малшының табағына қара.
Малшының табағына қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың қалай қоректеніп жүргеніне қарап, оны бағатын адамның дастархан...
Көже деген тоқ ас,
Түре келсең жоқ ас.
Түре келсең жоқ ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көженің тойымды, нәрлі ас екенін білдіреді. «Тоқ ас» деуі — көженің қарынды тез аштырмай,...
Керсен алдыңда, кездік қолыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдыңда керсен тұр, қолыңда кездік бар: яғни ас ішерде дайындық та, құ...
Түйенің артқаны - алтын, жегені - тікен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің тіршілігіндегі ауыртпалықты және соған қарамастан пайдасын көп ететін қасиетін б...
Кимесең де тоның жақсы,
Жемесең де наның жақсы.
Жемесең де наның жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тоның киілмесе де, нанның желінбесе де, олардың жақсы болуы адамға жұба...
Жалқау тек жатар,
Бастан ырысы қашар.
Бастан ырысы қашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың адамға зиян екенін ескертеді. Тек жатып, әрекетсіз жүрген адамның ырысы, не...
Жүк көтерген түйе қамыс қомды ауырламайды.
**Негізгі мағынасы** Жүк көтеріп үйренген түйе қамыстан жасалған жеңіл қомды ауырсынып, қиналмайды. Бұл мақалдың тура ма...
Желкілдеген түйе жеген,
Желіні қарыс бие жеген.
Желіні қарыс бие жеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың жай-күйі мен күтіміне қарай ырыс-несібесінің әркелкі болатынын білдіреді. Тура мағ...
От алып, ораққа түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе отқа тигенде, бірден жануға, күйіп-бітуге бейім болады; ал ор...
Кебек жеген ат жүйрік болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кебек жеп жүрген аттан үлкен шабыс, жүйрік қимыл күтпеу керек. Астарлы...
Жақсы асын жер,
Жаман басын жер.
Жаман басын жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы ас адамның бойына қуат беріп, жаман ас зиянын тигізеді. Астарлы...
Атың жоқ болса, аяғыңа мін,
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
Аяғың жоқ болса, таяғыңа мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолда бар мүмкіндікті бағалап, қиындықта амал таба білу керегін үйретеді. Тура мағ...
Құнтсыз кісі көсеумен қамшылар.
**Негізгі мағынасы** Құнтсыз кісі өз ісіне ұқыпсыз, салақ болғандықтан, оны жөнге салу үшін мәжбүрлеу, қаталдау ескерту...
Келеге түспеген бура керенау.
**Негізгі мағынасы** Келеге түспеген бура — үйірге қосылмай, көппен бірге жүрмеген, ырыққа көнбеген бура. Мұндай бураны...
Кісі алатын бура көп жасамайды.
**Негізгі мағынасы** Кісі алатын бура көп жасамайды — беделі бар, жүкке жегілетін, күші мен қайраты мол жануар ұзақ тұрм...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Адамнан адамның несі артық?
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
Бір-ақ ауыз сөзі артық;
Малдан малдың несі артық?
Бір-ақ асым еті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың қадірін салыстырып, ең үлкен артықшылықтың аз ғана нәрседе емес, мәнді сө...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.