Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.1K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Түйелі кісі күйлі,
Сиырлы кісі сыйлы.
Сиырлы кісі сыйлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйесі бар адам тұрмысқа берекелі, сиыры бар адам ел ішінде қадірлі бол...
Жеген білмес,
Кескен білер.
Кескен білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: етті не басқа тағамды жеген адам оның қалай дайындалғанын, қандай еңбек...
Қысыр қалған ешкіден лақтаған шыбыш артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: төл бермейтін қысыр ешкіден лақтап, ұрпақ әкелген шыбыштың қадірі жоғар...
Көлік жисаң атан жи,
қияға салсаң мойытпас.
Сауын жисаң бие жи,
Үш ай тоқсан болғанда,
Ариды деп ағытпас.
қияға салсаң мойытпас.
Сауын жисаң бие жи,
Үш ай тоқсан болғанда,
Ариды деп ағытпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал таңдауда әр істің өз ыңғайы барын білдіреді. Егер ауыр жүк таситын көлік, шаруашылық...
Кимесең де тоның жақсы,
Жемесең де наның жақсы.
Жемесең де наның жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тоның киілмесе де, нанның желінбесе де, олардың жақсы болуы адамға жұба...
Тікенексіз құрма тәтті болмас.
**Негізгі мағынасы** Тікенексіз құрма тәтті болмас деген сөздің тура мағынасы — құрма ағашының жемісіне жету үшін тікені...
Ешкі бақсаң, түбіті көп, мүйізі пышаққа сап.
**Негізгі мағынасы** Ешкі бақсаң, одан тек сүт не ет қана емес, қосымша пайда да табуға болады деген ой айтылады. Ешкіні...
Күріштің күні сумен.
**Негізгі мағынасы** Күріштің өсуі мен өнім беруі суға тікелей байланысты. Бұл мақалдың тура мағынасы да — күріш сусыз к...
Кедейшілік кетсін десең, еңбек ет,
Молшылық жетсін десең, еңбек ет.
Молшылық жетсін десең, еңбек ет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедейліктен құтылу да, молшылыққа жету де еңбектің арқасында болады. А...
Керсен алдыңда, кездік қолыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алдыңда керсен тұр, қолыңда кездік бар: яғни ас ішерде дайындық та, құ...
Тайлаққа артқан теңдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тайлаққа артылған жүк тең болып, екі жағына бірдей бөлінген. Астарлы м...
Аңшының өлімі ауда,
Сушының өлімі суда.
Сушының өлімі суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның өз кәсібіне, жүрген жолына сай тағдыры болатынын аңғартады. Тура мағынасында а...
Көже деген тоқ ас,
Түре келсең жоқ ас.
Түре келсең жоқ ас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көженің тойымды, нәрлі ас екенін білдіреді. «Тоқ ас» деуі — көженің қарынды тез аштырмай,...
Ер - егіз, еңбек - жалғыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің қатардас, серігі көп болғанымен, еңбектің әрдайым бір адамның жеке жауапкерші...
Ит жүрсе, сүйек табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қайда жүрсе де, бір кезде сүйек тауып алады. Астарлы мағынасы: қимыл...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.