Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.4K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Жер зымыранса, дүние қараң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің құты кетіп, тозып, берекесі бұзылса, соның әсері бүкіл тіршілікке тарайтынын білді...
Бассыз берген мал - мазақ,
Бақсыз берген тіл - мазақ.
Бақсыз берген тіл - мазақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойланбай, ретсіз берілген нәрсенің қадірі болмайтынын білдіреді. Тура мағынада, басы жоқ,...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Еңбек - дәулет, бедел - сәулет.
**Негізгі мағынасы** «Еңбек - дәулет, бедел - сәулет» деген мақал адамның өмірдегі шын байлығы мен қадірі еңбектен туат...
Жақтырмасаң, қойыңды бақтырма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің ісі мен кеңесін, мінезі не басқару тәсілі ұнамаса, оны зорлап іске араластырма д...
Еліктің мойнын оқ кеседі,
Ердің мойнын жоқ кеседі.
Ердің мойнын жоқ кеседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі түрлі жағдайды салыстырып, адамның басындағы ең ауыр қасірет — жоқшылық екенін меңзей...
Еріншектің қолы жетпейді,
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
Үлгісіз нұсқа бітпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еріншек адам іске қолы тие бермейтінін, сондықтан қалаған мақсатына да жете алмайтынын бі...
Атың арық болса, бір шап,
Отының аз болса, бір жақ.
Отының аз болса, бір жақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты арық болса да, оны бір-ақ рет шап; отының аз болса, оны бір жақ. Ас...
Төзе алмасаң бейнетке,
Қолың жетпес зейнетке.
Қолың жетпес зейнетке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектің, қиындықтың және сабырдың арасындағы байланысты көрсетеді. Тура мағынада, бейнет...
Малда жазық жоқ,
Менде азық жоқ.
Менде азық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малдың жазығы жоқ, яғни кінәлі емес; ал адамда азық жоқ, сондықтан қиын...
Қысқы шілдеде ну сақта,
Жазғы шілдеде су сақта.
Жазғы шілдеде су сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс кезінде отын мен азықты, ал жаздың аптап ыстығында су қорын алдын...
Бұлақ көрсең, көзін аш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қолы жеткен жақсылықты байқап, оны сақтап, пайдаға жарату керегін айтады. Тура мағ...
Сиыр бақтым - сидаң қақтым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мал соңында жүріп, көп еңбекпен күн көргенін білдіреді. Тура мағынасында сиыр ба...
Таудан тас арқалаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таудан тас көтеріп, арқалап әкелу. Астарлы мағынасы — адамға өте ауыр,...
Жамау тапқан жарлы болмас.
**Негізгі мағынасы** Жамау тапқан жарлы болмас деген мақал сырттай қарағанда кедей адамға киімнің жыртығын жамау ғана же...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.