Денсаулық, дерт, қасірет туралы 152
Денсаулық, дерт, қасірет туралы қазақ мақал-мәтелдері өмірдің қадірін, саулықтың бағасын ұқтырады.
Күнде бір мақал
«Денсаулық, дерт, қасірет туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
152
Мақал-мәтел
53.5K
Қаралым
351
Орташа
Сұрыптау:
Он екі мүшең сау болса,
Қара басың ханмен тең.
Қара басың ханмен тең.
Негізгі мағынасы Он екі мүшең сау болса, адамның ең үлкен байлығы — денсаулық екенін білдіреді. Тәні аман, дені бүтін…
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді…
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық…
Жан жарасына уақыт емші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңіліне түскен қайғы, өкініш, күйзеліс сияқты жан жаралары уақыт өте біртіндеп…
Көзің ауырса , қолыңды тый ,
Ішің ауырса ,аузыңды тый .
Ішің ауырса ,аузыңды тый .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз денсаулығын сақтауды, артық қимыл мен артық ас-ішуден тыйылуды ескертеді. Тура…
Ет - етке, сорпа - бетке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ет жеп, сорпаны бетке жағу емес, ал астарлы мағынасы — ас ішудің адамға…
Өлгенге қайтып келмек жоқ,
Өлгеннің артынан өлмек жоқ.
Өлгеннің артынан өлмек жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өмірдің қайтарымсыз екенін ескертеді. Тура мағынасында, өлген адам қайта тірілмейді, ал оның…
Ертеңгі асты тастама,
Кешкі асқа қарама.
Кешкі асқа қарама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ертеңгі асқа немқұрайлы қарама, таңғы асты ішуді ұмытпа дегенді білдіреді. Тура мағынасында…
Азған денеге ауру үйір.
Негізгі мағынасы Азған дене — күтімі кеміп, әлсіреген, титықтаған, саулығы төмендеген адамды білдіреді. Мақалдың тура…
Демі бардың емі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тынысы бар, тірі адамға ем табуға болады. Астарлы мағынасы: қандай…
Жан ауырса, тән азады,
Қайғы басса, жан азады.
Қайғы басса, жан азады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен сыртқы күйі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Тән ауырса…
Бір аяғы жерде, бір аяғы көрде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам жасының ұлғайып, өмірінің соңына жақындағанын білдіреді. Тура мағынасында бір аяғы…
Амандықта қадір жоқ,
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Алдырған соң білерсің.
Денсаулықта қадір жоқ,
Ауырған соң білерсің.
Жақсылықта қадір жоқ,
Айырылып қалғанда білерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қолындағы бар игіліктің қадірін көбіне жоғалтқанда ғана түсінетінін айтады. Амандық…
Қырық жыл қырғын келсе де,
Ажалды өледі.
Ажалды өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша ауыр соғыс, қырғын, нәубет келсе де, ажалы жеткен адам бәрібір…
Қырық атан ұстама,
Қырық тамыр ұста.
Қырық тамыр ұста.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық атан сияқты ауыр жүктемені ұстағаннан гөрі, қырық тамырды ұстап…
Қайғысыз ішкен қара судың қаймағы бір елі.
Негізгі мағынасы Қайғы-қасіреті, уайымы жоқ адамға қарапайым тірлік те тәтті көрінеді. Мақалдың тура мағынасы — жай…
Қардан кебіс киіп, мұздан құрсау салған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте қиын, ауыр жағдайды, таршылық пен мұқтаждықты бейнелейді. Тура мағынасында адам қыстың…
Сумен ойнама - батарсың,
Отпен ойнама- күйерсің.
Отпен ойнама- күйерсің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сақ болуға, шектен шықпауға шақырады. Тура мағынасында суға орынсыз жақындасаң, батып…
Серке еті - ем, ешкі еті - жел.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ешкі етінің құнарын, жеңіл сіңетін қасиетін мадақтайды. Тура мағынасында серкенің еті де…
Жарлының байлығы - денінің саулығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малы, ақшасы көп болмаған жарлы адамның ең үлкен байлығы оның денсаулығы…
Ауру - астан.
Негізгі мағынасы «Ауру - астан» мақалының тура мағынасы — кейбір дерттің себебі адамның жеген асы, ішкен тағамы болуы…
Бауыры бүтін, басы аман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның бауыры да, басы да бүтін, яғни дені сау, аман-есен болуы. Астарлы…
Бас аманда мал тәтті,
Бас ауырса, жан тәтті.
Бас ауырса, жан тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамға ең алдымен амандық, тыныштық, саулық қымбат. Басың сау, денің бүтін…
Денсаулық - зор байлық.
Негізгі мағынасы Денсаулықтың қадірі барлық байлықтан жоғары деген ой айтылады. Адамның қолында мал-мүлік, ақша, атақ…
Ас тұрган жерде ауру болмайды.
Негізгі мағынасы Ас тұрған жерде береке бар, ал береке бар жерде ауру-сырқау, қайғы-қасірет аз болады деген ой…
Ат қадірін білмесең,
Жаяушылық берсін жазаңды.
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылық берсін жазаңды.
Жаяушылық берсін жазаңды.
Ас қадірін білмесең,
Ашаршылық берсін жазаңды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ат пен ас сияқты өмірлік маңызды екі құндылықтың қадірін білуді үйретеді. Тура мағынасында…
От пен су - тілсіз жау.
Негізгі мағынасы «От пен су — тілсіз жау» деген мақал адамға көрінген сәтте үнсіз-ақ үлкен зиян келтіретін екі күшті…
Жетім бала жеті күлшеге тоймас.
Негізгі мағынасы Жетім бала жеті күлшеге тоймас деген мақал тура мағынасында тамаққа тоймайтын бала жайын айтқандай…
Батпандап кірген ауру мысқалдап шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аурудың бірден пайда болып, бірден кетпейтінін білдіреді. Адам денесіне дерт батпан сияқты…
Ауру кірді - әлек кірді.
Негізгі мағынасы Ауру адамға ғана емес, оның айналасындағы үй ішіне де мазасыздық алып келеді. Бір адам сырқаттанса…
Денің сау болса, жарлымын деме,
Жолдасың көп болса, жалғызбын деме.
Жолдасың көп болса, жалғызбын деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ең алдымен денсаулықтың қадірін ұғындырады. Денің сау болса, кедейліктен, таршылықтан…
Жан - денеге қонақ,
Денені демеген - тамақ.
Денені демеген - тамақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің өткіншілігін терең меңзейді. «Жан – денеге қонақ» деуі — адамның рухы уақытша…
Ауру өле-өлгенше жаннан дәмелі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам ауырса да, өмірден бірден түңілмейді, ішкі үмітін үзбей, тірі қалуға…
Аман болса бұл басым,
Тағы шығар бұл шашым.
Тағы шығар бұл шашым.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бас аман болса, шаш қайта өседі. Астарлы мағынасы: адамның ең басты…
Аурудың жақсысы жоқ,
Дәрінің тәттісі жоқ.
Дәрінің тәттісі жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аурудың өзі де жағымды емес, оны жазатын дәрі де дәмді болмайды. Астарлы…
Тәні саудың - жаны сау.
Негізгі мағынасы Тәні сау адамның жаны да сергек, ойы анық, ісі өнімді болады. Бұл мақал денсаулықтың адам өміріндегі…
Кәріге бас қайғы.
Негізгі мағынасы «Кәріге бас қайғы» деген мақал қарт адамға ауыртпалық көп тиетінін, жас ұлғайған сайын денсаулықтың…
Сырқат - тән жарасы,
Қайғы - жан жарасы.
Қайғы - жан жарасы.
Негізгі мағынасы Сырқат адамның тәніне түсетін жара, ал қайғы адамның ішкі дүниесін, жүрегін ауыртатын жара ретінде…
Шиқан үстіне қотыр.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір жамандықтың үстіне екінші бір қиындық қосылып, жағдайдың тіпті ушыққанын білдіреді. Тура…
Бір күн қарны ашқаннан,
Қырық күн ақыл сұрама.
Қырық күн ақыл сұрама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аш адамның ақыл айтуға, жөн сілтеуге онша жарамайтынын білдіреді. Тура мағынасында қарны…
Ең көп оқылған
Он екі мүшең сау болса,
Қара басың ханмен тең.
Қара басың ханмен тең.
Негізгі мағынасы Он екі мүшең сау болса, адамның ең үлкен байлығы — денсаулық екенін білдіреді. Тәні аман, дені бүтін…
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді…
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық…
Жан жарасына уақыт емші.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның көңіліне түскен қайғы, өкініш, күйзеліс сияқты жан жаралары уақыт өте біртіндеп…
Көзің ауырса , қолыңды тый ,
Ішің ауырса ,аузыңды тый .
Ішің ауырса ,аузыңды тый .
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз денсаулығын сақтауды, артық қимыл мен артық ас-ішуден тыйылуды ескертеді. Тура…
Бұл санатта денсаулық, дерт және қасірет жайлы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар саулықтың ең үлкен байлық екенін, аурудың алдын алудың маңызын, сабыр мен төзімнің адамға күш беретінін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Мақал-мәтелдер арқылы халық ем-домға ғана емес, өмір салтына, еңбек пен тазалыққа, көңіл күй мен рухани қуатқа да мән бергені байқалады. Қасірет пен қиындықты бастан өткергенде қайрат жинап, үміт үзбей, жақсылыққа ұмтылуға үндейтін нақылдар осы бөлімнің өзегін құрайды.
Мақал-мәтелдер арқылы халық ем-домға ғана емес, өмір салтына, еңбек пен тазалыққа, көңіл күй мен рухани қуатқа да мән бергені байқалады. Қасірет пен қиындықты бастан өткергенде қайрат жинап, үміт үзбей, жақсылыққа ұмтылуға үндейтін нақылдар осы бөлімнің өзегін құрайды.