Ерлік, батырлық туралы 287
Батылдық туралы мақал-мәтелдер ерлік, қайсарлық пен намысты дәріптеп, қиындықта тайсалмауға үндейді.
287
Мақал-мәтел
60.2K
Қаралым
209
Орташа
Сұрыптау:
Шәһит орны жұмақта.
**Негізгі мағынасы** «Шәһит орны жұмақта» деген мақал діндік ұғымға сүйеніп, ел, дін, ар-намыс жолында жанын қиған адам...
Жақсы айғыр үйірін қорғайды,
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
Құж мойын бұқа
сом мүйізі мен сасық тұмсығын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айғыр өз үйірін сыртқы қауіптен сақтайды, ал бұқа өз болмысын, өз күші...
Жау да бір, жыртқыш аң да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жау да, жыртқыш аң да адамға бірдей қауіпті. Астарлы мағынасы — адам ө...
Батырдың бір ісі тентек,
Қорқақтың екі ісі тентек.
Қорқақтың екі ісі тентек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыл адам мен қорқақ адамның іс-әрекетін салыстырады. Батыр кейде асығыстықпен немесе қа...
Бір мылтықтың аузына мың кісі сыяды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ғана мылтықтың аузынан шыққан оқ көп адамға әсер ете алады деген...
Сұңқар көптен шығады,
Тұлпар топтан шығады.
Тұлпар топтан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыран құс сұңқар да, жүйрік ат тұлпар да көптің арасынан дараланып шығ...
Ауыр жүкті нар көтереді,
Ауыр қайғыны ер көтереді.
Ауыр қайғыны ер көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда ауыр істің де, ауыр қайғының да салмағын көтере алатын күшті, сабырлы, намысты жандар б...
Бөрі алатын жігіт бөрігінен белгілі,
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
Жау алатын жігіт серігінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер жігіттің шын болмысы оның сыртқы сәнінен емес, істегі қайсарлығынан және қасында жүрге...
Ерліктік шарты - өзіне сенгендік.
**Негізгі мағынасы** «Ерліктік шарты - өзіне сенгендік» деген мақал ерлік пен батырлықтың ең басты негізі — адамның өз...
Өлімнің егізінен сақта.
**Негізгі мағынасы** «Өлімнің егізінен сақта» деген мақалдың тура мағынасы — адамды өлімге жеткізетін қос қауіптен, қат...
Құс патшасы - бүркіт,
Аң патшасы - арыстан.
Аң патшасы - арыстан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз ішінде ең озығы, ең айбыны, ең мәртебелісі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Тәуекел дария кештіреді.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел еткен адам көп қиындықты жеңіп, көздеген мақсатына жете алады деген ой айтылады. Тура мағын...
Торғайдан қорыққан егін екпейді.
**Негізгі мағынасы** «Торғайдан қорыққан егін екпейді» деген мақалдың тура мағынасы — ұсақ құстың егінге тиетін зиянына...
Жалықпаған жауды жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Жалықпай, табандылықпен әрекет еткен адам ақыры мақсатына жетеді. Бұл мақал тура мағынасында да, ас...
Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Азуы алты қарыспын.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда адам өз руының, тегінің намысын көтеріп, күш-қайратын, қайсар мінезін танытып тұр. Тур...
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның табиғаты мен ер жігіттің елге, жерге деген сүйіспеншілігін салыстырады. Ит тойған...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Қайрат деген қыран бар,
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
Қайғыға тізгін бермейтін.
Қайғы дейтін жылан бар,
Өзекті жағып өртейтін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қайрат пен сабырдың қаншалықты керек екенін меңзейді. Тура мағынасында қайрат — қы...
Батыр туса - ел ырысы,
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
Жаңбыр жауса - жер ырысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, батыр дүниеге келсе, елге қуаныш пен қорған болады; жаңбыр жаус...
«Батылдық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың ерлікке, намысқа, тәуекелге деген көзқарасын жинақтайды. Бұл нақыл сөздер жауынгерлік рухты ғана емес, күнделікті өмірде әділдікті қорғау, жауапкершілік алу, қорқынышты жеңу сияқты қасиеттерді де дәріптейді.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.
Категориядағы мақалдар жас ұрпақты қайсар болуға, қиын сәтте тайсалмай шешім қабылдауға, ел мен отбасы алдындағы парызды ұмытпауға тәрбиелейді. Батыл адамның беделі, қорқақтықтың салдары, намыс пен ар-ожданның бағасы қысқа да нұсқа сөзбен терең жеткізіледі.