Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.7K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Қорыққан молда мешіттен ұзамайды.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адам өзіне қауіп төнеді деп ойлаған жерден ұзап шықпайды, тәуекелге бара алмайды. Бұл мақалд...
Бүгін қасқа, ертең басқа.
**Негізгі мағынасы** «Бүгін қасқа, ертең басқа» — адамның бүгінгі күйі, беделі, сәті немесе жағдайы ертең өзгеріп кетуі...
Беті сұлудың сөзі сырдаң.
**Негізгі мағынасы** «Беті сұлудың сөзі сырдаң» деген мақал сыртқы көркіне ғана қарап, адамды бірден жақсы деп бағалауға...
Кәрі қойдың басы піскенше,
Тоқты басының арсасы шығады.
Тоқты басының арсасы шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы мал сойып, бастың пісу уақытын салыстырудан туған. Астарлы мағынасы — үл...
Алтын қарғы ит мойнында да жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің мойнында алтыннан жасалған қарғы да болуы мүмкін. Астарлы мағына...
Екі басын ұстап, ортасын тістеп жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің екі басын ұстап, ортасын тістеп жүрген кісі туралы елесте...
Өтірікші өз сөзіне сенбейді.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтқан адам бір рет алдаса, кейін өз сөзіне де күмәнмен қарайды. Себебі өтіріктің ізі тез а...
Етегі елпі, жеңі желпі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әдемі, сәнді көрінгенімен, ішкі мазмұны әлсіз, жеңіл-желпі адамды не істі меңзейд...
Тобылғы ұялғаннан қызыл болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда табиғат құбылысын суреттегендей көрінеді, бірақ астарында адам мінезі м...
Алаша тұқымын танытпас,
Жүк көтеріп жарытпас.
Жүк көтеріп жарытпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегі мен болмысын істі қалай атқаратынынан тануға болатынын білдіреді. «Ал...
Түймедей сөзден түйедей мін табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кейде болмашы, титтей сөздің өзін үлкейтіп, одан үлкен кінә іздеп, орынсыз ренжіп не...
Ісі білмес, кісі білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: істің сырын толық білмейтін адам бірден дұрыс қорытынды жасай алмайды,...
Құлайын деп тұрған тамға сүйенбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлауға шақ тұрған қабырғаға немесе тамға сүйену қауіпті. Астарлы мағын...
Отқа түссең, шайдай бол,
Пышаққа түссең, қойдай бол.
Пышаққа түссең, қойдай бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қиындыққа тап болғанда сабырлы, төзімді, ұстамды болуға шақырады. Тура мағынада от...
Айқайы көптің айтары жоқ.
**Негізгі мағынасы** Айқайы көптің айтары жоқ деген мақал көп сөйлеп, даурығып жүрген адамның сөзі салмақсыз болатынын...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.