Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.8K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
**Негізгі мағынасы** Пайдасыз айтылған ақыл-кеңес, іске жарамайтын сөз адамға шын көмегін тигізбейді. Мақалдың тура мағы...
Ақта қара жоқ,
Қараға шара жоқ.
Қараға шара жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақ түстің ішінен қараны, қараның ішінен ақты таба алмайсың. Астарлы ма...
Жоғалмағанның бәрі түгел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе жоғалмаса, ол өз орнында, бүтін күйінде тұр деген сөз. Астарл...
Алтын мен күміс, әманда, таспен бірге жатады
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын мен күміс сияқты қымбат металдар көбіне тас, құм, қарапайым топыр...
Жас кезінде шикі,
Қартайғанда күйкі.
Қартайғанда күйкі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен болмысын тәрбиемен, еңбекпен, өмірлік тәжірибемен қалыптастыру керек екен...
Бура құтырса, тайлақпен ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бура ашуланып, құтырса, өзімен тең емес тайлаққа шауып, сонымен алысады...
Арыстанға түлкі айласы жараспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: күшті, айбарлы арыстанға әлсіз түлкінің айласы жүрмейді дегенді білдіре...
Айғырмен ойнаған ат арқасын алдырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: айғырмен ойнаған ат белі мен арқасына зақым келтіріп алады, яғни өзінен...
Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кімге құрмет көрсетіп, кімге бас июіне байланысты өмірлік ұстанымы қалыптасатынын...
Адамды адамгершілікке сүйрейтін - ақыл,
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дұрыс жол таңдауында ең басты екі күшті көрсетеді: ақыл мен ашу. Ақыл адамды саб...
Өтірікшінің сөзіне нанба, қисынына нан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне сенбе, оның айтқан уәжіне де алданып қалма дегенді білдіред...
Кемтар керілмейді, мал-дүниеге берілмейді.
**Негізгі мағынасы** Кемтар адам керілмейді, яғни жоқ-жітік, таршылық көрген жан тәкаппарлыққа салынып, паңдана алмайды....
Жең ұшынан жалғасқан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің сырттай дұрыс көрінгенімен, ішінде таныстық, тамыр-таныстық, сыбайластық барын...
Аш отырып, ас таңдайды,
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Жаяу отырып, ат таңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолы қысқа, жағдайы келіспей тұрса да, бәрібір қалауы көп болатынын меңзейді. Тура м...
Күл астында қоламта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күлдің астында әлі де сөнбеген қоламта, яғни шоқ жатады. Астарлы мағын...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.