Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.1K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Оңбағанның иті ұры кеткен соң үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұры кетіп қалғаннан кейін ғана ит үреді, яғни қауіп өтіп кеткен соң да...
Насыбайшыдан насыбай сұрасаң,
Мұрнын көтереді.
Мұрнын көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісіне тым беріліп, соған аз да болса әуестенген жанның менсінгіш, паң мінез к...
Қолымен қоян соққан,
Аузымен орақ орады.
Аузымен орақ орады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге батыл, епті, іске шебер көрінгенімен, сөзі мен ісі қабыспайтын адамды меңзейді...
Татуға тіл, сұлуға көз тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тату, ынтымақты адамдарға да, көркімен көз тартқан сұлуға да қызығушы, іштар жандардың н...
Жігіттің екі өнері бар:
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке екі түрлі қасиет керек екенін айтады: бірі — күш-қайрат, екіншісі — білім мен өне...
Өтірікшіні сөзінен емес, көзінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамды оның сөзіне ғана қарап емес, мінез-құлқы мен көзқарасына қарап тану...
Екі тентек қосылса, аудай болар,
Екі ақылды қосылса, таудай болар.
Екі ақылды қосылса, таудай болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мінезі тентек, берекесіз екі адам қосылса, олардың ісі де аласапыран,...
Тентек өзін дәу санайды,
Жантақ өзін бау санайды.
Жантақ өзін бау санайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзін-өзі асыра бағалайтын, мінезі тентек немесе ақылы таяз адам туралы айтады. Тура мағын...
Жалқау көп ұйықтайды, іс жақпайды,
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
Жұмыс тапсырса, мойынсұнбай қылжақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқау адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынасында ол көп ұйықтап, жұмысқа зауқы соқпай...
Ит жүйрігін түлкі сүймес.
**Негізгі мағынасы** Ит жүйрігін түлкі сүймес деген мақалдың тура мағынасы — түлкі өзіне қауіпті, қуғыншы итті жақсы көр...
Қатын мұндай көп болмас,
Қарта мұндай боқ болмас.
Қарта мұндай боқ болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ескі тұрмысқа тән әзіл-сықақ, ащы мысқыл арқылы айтылған. Тура мағынасында бір нәрсенің т...
Жеңіл тулақ желге ұшар.
**Негізгі мағынасы** Жеңіл тулақ желге ұшар деген мақалдың тура мағынасы — салмағы жоқ, жеңіл нәрсені жел оңай көтеріп ә...
Жаманның сөзін сөйлеме,
Жалғыздың дауын даулама.
Жалғыздың дауын даулама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз іске араласпауға, теріс ниетті адамның сөзін қолдамауға шақырады. «Жаманны...
Екі есерге бір есті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі есі жоқ, қиқар адамның ісіне бір ақылды, сабырлы адамның қарсы тұр...
Төренің төлеңгіті,
Байдың жалшысы қодаң.
Байдың жалшысы қодаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билік пен байлыққа жақын жүрген адамның өзінен де, сөзінен де бір пайда күту қиын екенін...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің сәні мен ойдың мәні қысқа, ұтқыр айтылған мақал-мәтелде екенін көрсетеді. Яғни, жа...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.