Ақылды мен ақымақ туралы 1541

Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.

1541
Мақал-мәтел
348.2K
Қаралым
225
Орташа
Бұқаның малға сандығы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқаның өзі бар болса да, ол малды санауға да, есептеуге де жарамайды....
LAT 186
Жаман адам жақсы болмас,
Қанша Қыдыр дарыса да.
Жақсы адам жаман болмас,
Қанша тұрып қараса да.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің түп негізі өзгеруі қиын екенін айтады. Тура мағынасында: жаман адамның үст...
LAT 186
Тағасының күмісіне мақтанба,
Атыңның жүрісіне мақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы жылтыраққа емес, шын мәніндегі пайда мен қабілетке сүйенуге шақырады. Тура...
LAT 186
Жақсыны жамандаса,
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды орынсыз жамандасаң, оның абыройы тіпті өсіп, ел ішіндегі...
LAT 186
Қашқаннан тосқан жаман.
**Негізгі мағынасы** «Қашқаннан тосқан жаман» деген мақалдың тура мағынасы — қашып бара жатқан адамды тосып, жолын бөге...
LAT 186
Түлкіні түн асырайды.
**Негізгі мағынасы** Түлкіні түн асырайды деген мақалдың тура мағынасы — түлкі түнде жемін тауып, тіршілігін сол уақытта...
LAT 186
Ит жеңгенін талайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит бір нәрсені жеңіп, иемденсе, соны қайта-қайта тістеп, талай береді....
LAT 186
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер өзіңде дау-дамай, талас, айып жоқ болса, бір іске сенімді түрде к...
LAT 186
Қорқақтың көзі үлкен,
Ақымақтың сөзі үлкен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қорқақ адам мен ақымақ адамның мінезін салыстырып, екеуінің де әлсіз тұсын әжуа етеді. Қо...
LAT 186
Табылмаса, таға да қат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер табылса, тіпті таға да қатты нәрсе болады. Астарлы мағынасы: кез к...
LAT 186
Бойың қысқа болса, түйеге мін,
Бойың ұзын болса, есекке мін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда адамның бойына қарай мінетін көлікті айтып тұрғандай көрінеді. Бірақ ас...
LAT 185
Жазылармын деп ауру үмітті,
Байырмен деп жарлы үмітті,
Кетермін деп қыз үмітті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның үмітке алдануын, әр нәрсені қиялға сүйеп күте беретінін меңзейді. Ауру адам жазыл...
LAT 185
Жақсы адам алтын басын еңкейтеді,
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаманды салыстырып тұр. Тура мағынасында «алтын басын еңкейту» — адамның өзінен...
LAT 185
Маймылдың басы ойнауға жеткенмен,
Ойлауға жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — маймыл ойынға епті, қимылға шапшаң, бірақ ой жүгіртіп, терең пайым жа...
LAT 185
Қой өрісі - қорадан.
**Негізгі мағынасы** Қойдың өрісі қораның маңынан алыс кетпейтіні сияқты, кейбір нәрсенің, адамның не істің шегі өз орта...
LAT 185

Ең көп оқылған

Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
5 LAT 1.5K
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
LAT 1.3K
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
LAT 1K
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
LAT 909
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
1 LAT 895
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.

Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.

Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.