Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.2K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Кәрінің ақылы - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Кәрінің ақылы — дәрі деген мақал үлкен адамның өмірден көрген-түйгені, жинаған тәжірибесі адамға кө...
Үйде атан, түзде бура.
**Негізгі мағынасы** «Үйде атан, түзде бура» деген мақал адамның жағдайға қарай мінез көрсетіп, қай ортада болса, соған...
Жүйрікке - тұмар.
**Негізгі мағынасы** «Жүйрікке - тұмар» деген мақалдың тура мағынасы: шабандоздар бәйгеге қосатын жүйрік атқа тұмар тағ...
Балта шапқанша бөрене жол табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балта ағашты шапқанда, бөрене өзінен-өзі «жол табады» дегендей, кедергі...
Жеңіл тулақ желге ұшар.
**Негізгі мағынасы** Жеңіл тулақ желге ұшар деген мақалдың тура мағынасы — салмағы жоқ, жеңіл нәрсені жел оңай көтеріп ә...
Құлды мақтайын десең алысқа сат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлды асыра мақтай бастасаң, оның құнын көтеріп, алысқа сатып жіберуг...
Тәуіптік таздың қолынан келсе,
Алдымен өз басын емдер еді.
Алдымен өз басын емдер еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ақыл айтып, өзгеге ем-дом жасайтын адамның өзі сондай көмекті қажет етсе, ең алды...
Ессізге ерік берсең, еңіретеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы, сабыры жоқ адамға шексіз ерік берудің зиянын ескертеді. Тура мағынасында, ессіз ад...
Қомағайдың сыбағасы - бір шөкім ет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, қомағай адамға көп нәрсе бұйырмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, бірден көп же...
Құдайғада сенеді ,
Албастыға да ереді.
Албастыға да ереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам сенімінің әлсіздігін, орынсыз иланғыштықты әжуалайды. Тура мағынасында біреу Құдайға...
Көп ойланған құл қаша алмайды.
**Негізгі мағынасы** «Көп ойланған құл қаша алмайды» деген мақалдың тура мағынасы — құл қашу сияқты ауыр іске бел байла...
Тойған қарын ойға бөгет.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған адамда ой сергектігі мен әрекетке ынта бәсеңдейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — қарны т...
Тісінің суын сорған.
**Негізгі мағынасы** «Тісінің суын сорған» деген тіркес біреудің бір нәрсеге қатты қызығып, ынтығып, аңсап тұрғанын білд...
Құрғақ талқан жегенді күлдірме,
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды мазақтамауға, біреудің халіне күліп қарамауға үйретеді. Тура мағынада, құрғақ талқ...
Шапанға таяқ өтпес,
Жаманға сөз өтпес.
Жаманға сөз өтпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалың шапанға таяқтың күші өтпейтіні сияқты, жаман мінезді адамға айт...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.