Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.8K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Адам мен адамның арасы жер мен көктей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың бір-бірінен мінезі, білімі, ой-өрісі, тәрбиесі, адамгершілігі жағынан өте қатт...
Тышқанның да сауыры бар.
**Негізгі мағынасы** Тышқанның да сауыры бар деген мақал кез келген жаратылыстың өз жаратылысы, қорғаны не әлсіз болса д...
Асылды егеу алмас.
**Негізгі мағынасы** «Асылды егеу алмас» деген мақалдың тура мағынасы — асыл, қымбат, сапалы нәрсені егеу, қайрау арқыл...
Қатты жүрсең «қазық аяқ» дер,
Ақырын жүрсең «маймақ аяқ» дер.
Ақырын жүрсең «маймақ аяқ» дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қалай жүрсе де, жұрттың сөзі дайын тұрады: тез жүрсең де мін таға...
Тексізде жүйе болмайды,
Кексізде кие болмайды.
Кексізде кие болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және ішкі мінезіне назар аударады. «Тексізде жүйе болм...
Екі мылжың кездессе, әңгіме ұзарады,
Екі тентек кездессе, шеке қызарады.
Екі тентек кездессе, шеке қызарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың мінезі мен араласуынан қандай нәтиже шығатынын көрсетеді. Егер екі мылжың, яғ...
Алыстың жақыны бар,
Тентектің мақұлы бар.
Тентектің мақұлы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алыста жүрген адамның да жанашыры, сүйеніші болады; ал тентек, жөнсіз...
Бақырауық қоспақтан
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
Мыңқ етпейтін нар артық.
Тәрбиесіз жастардан
Өнегелі шал артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда сырттай даурығып, көп сөйлейтін, бірақ істің жөнін білмейтін адамнан гөрі, сабырлы да с...
Ақылды аузын жауып, ділін ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам көп сөйлемей, сөзін орнымен ұстайтынын білдіреді. Тура мағынасында — аузы жаб...
Күшіңе сенбе, ісіңе сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз күшіне, сыртқы айбынына немесе уақытша қуатына мастанбауға шақырады. Тура мағын...
Жүйрікке - тұмар.
**Негізгі мағынасы** «Жүйрікке - тұмар» деген мақалдың тура мағынасы: шабандоздар бәйгеге қосатын жүйрік атқа тұмар тағ...
Бас аяқтан ақыл сұрамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орны, өз міндеті бар екенін білдіреді. Тура мағынасында, адамның басы аяқт...
Қайғыны қайраткер жеңеді.
**Негізгі мағынасы** «Қайғыны қайраткер жеңеді» деген мақал адамның басына түскен ауыртпалықты әлсіздікпен емес, жігерм...
Тағасының күмісіне мақтанба,
Атыңның жүрісіне мақтан.
Атыңның жүрісіне мақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы жылтыраққа емес, шын мәніндегі пайда мен қабілетке сүйенуге шақырады. Тура...
Қақпай жатып қоңырауы сылдырлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе қақпай, тиіспей тұрса да, оның қоңырауы өзінен-өзі сылдырлап...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.