Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
253K
Қаралым
164
Орташа
Сұрыптау:
Есебін тапқан жігітке,
Ердің құны сөз емес.
Ердің құны сөз емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің есебін, жөн-жосығын, ыңғайын тапқан жігітке үлкен құн төлеу де...
Батыр - аңғал, палуан - аптық.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - аңғал, палуан - аптық» деген мақал сыртқы күш-қуат пен ішкі байыптың бірдей бола бермейті...
Екі жеп, биге шыққан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал пайдакүнем, айлакер адамды әжуалайды. Тура мағынасында «екі рет пайда көріп, соның арқасы...
Жазымсыраған қыстан без,
Жасымсыраған қыздан без.
Жасымсыраған қыздан без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай именіп, шын ойын жасырған адамнан сақ болуды ескертеді. Тура мағынада «жазымсырағ...
Өгізді оқалақ аздырар,
Естіні ой аздырар.
Естіні ой аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды да, малды да құртып жіберетін нәрсе – орынсыз көптік, шамадан тыс салмақ екенін ме...
Мың жаман тұрмайды қара пұлға
Бір жақсы болады елге тұлға.
Бір жақсы болады елге тұлға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда көп жаман адам бір жиналса да, елге пайдасы аз, салмағы жоқ екені айтылады. Ал бір ғана...
Жақсыны арман аздырар,
Жаманды құлқын тоздырар.
Жаманды құлқын тоздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің түбін екі түрлі қасиетпен ашады. Жақсы адам арман-мақсатқа, биік мұратқа ұ...
Ауруға емші көп.
**Негізгі мағынасы** «Ауруға емші көп» деген мақалдың тура мағынасы — сырқат адамға ем-дом айтатын, кеңес беретін кісі...
Бұқаның малға сандығы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқаның өзі бар болса да, ол малды санауға да, есептеуге де жарамайды....
Көріп білген көріктіден
Көрмей білген текті артық.
Көрмей білген текті артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді тек сыртқы сұлулығына қарап бағалау жеткіліксіз. Адамның шын қа...
Жақсыға жанас, жаманнан адас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға жақында, жаман кісіден аулақ жүр деген ой. Астарлы мағын...
Қомағайдың сыбағасы - бір шөкім ет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, қомағай адамға көп нәрсе бұйырмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, бірден көп же...
Жайынның аузы кең, арты тар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай кең, ауқымды көрінген нәрсенің іші тар, пайдасы аз болуы мүмкін екенін білдіреді....
Қабаған ит қайыр байлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қабаған, яғни адамға шабатын иттің мойнына қайыр, шынжыр тағып байлау...
Найзағай көп болса, жаңбыр аз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — найзағай жиі жарқылдаса да, жаңбырдың көп жаумауы мүмкін. Астарлы мағы...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.