Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.4K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Ақсақ ат алтынмен тағаласаң да ақсайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аяғы ақсақ атқа қанша қымбат, асыл тағасыз да, ол бәрібір ақсаңдап жүре...
Тұғырына саңғыған сұңқар оңбас,
Үйірінен қаңғыған тұлпар оңбас.
Үйірінен қаңғыған тұлпар оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өз тұғырына, өз мекеніне былғаныш түсірген сұңқар да, үйірінен адасқан...
Кекіреге тойған текедей бақылдар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөз, өз тамағын ғана ойлайтын, құныққан адамды әжуалайды. Тура мағынасында кекіреге той...
Айдарлыны құл,
Тұлымдыны - тұл етеді.
Тұлымдыны - тұл етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініс пен сән-салтанатқа қарап адамды артық бағаламау керегін білдіреді. Айдары...
Мақтаншақты мақтасаң, басыңа секірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мақтаншақ адамды орынсыз көтермелесең, ол одан сайын паңданып, шектен шығып кетеді дегенд...
Сыр айтқанда досыңды дұшпаным деп ұқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырды, құпияны кез келген адамға аша берме деген ескерту айтады. Тура мағынасында: ішкі о...
Сор сараңнан, өтірік арамнан шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараңдық пен арамдықтың түбі жамандыққа апаратынын білдіреді. Тура мағынасында, сараң ада...
Ақылсыз қайрат бас жарар.
**Негізгі мағынасы** Ақылсыз қайраттың соңы опық жегізеді. Бұл мақалдың тура мағынасы — күші бар, бірақ оны дұрыс бағытт...
Ордалы жыланмен ойнама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында орда болып жатқан, яғни көп жылан шоғырланған жерге жақындама, олармен о...
Топ көрмеген,
Топта озбаған қорғаншақ.
Топта озбаған қорғаншақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің ортасына түспеген, елмен араласпаған адам сыналған сәтте тайса...
Бассыз берген мал - мазақ,
Бақсыз берген тіл - мазақ.
Бақсыз берген тіл - мазақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойланбай, ретсіз берілген нәрсенің қадірі болмайтынын білдіреді. Тура мағынада, басы жоқ,...
Екі тышқан бір байдың жұртына таласыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: екі тышқан бір байдың қалған жұртына таласады. Ал астарлы мағынасы: кей...
Құстың бәрі бұлбұл болмас,
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық құс бірдей бұлбұл сияқты әсем үн шығара бермейді, барлық жылқы д...
Өтірікшінің куәсі қасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне толық сенуге болмайтынын білдіреді. Өтірікші өз өтірігін дә...
Сыпайы сырын жасырмас,
Ақырын ғана бүлк етер.
Ақырын ғана бүлк етер.
**Негізгі мағынасы** Сыпайы, көргенді адам өз сырын да, ішкі ойын да орынсыз жайып салмайды. Ол сабырмен сөйлеп, байыппе...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.