Ақылы жоқтың арманы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы, яғни ой-парасаты жоқ адамның алдына нақты мақсат қоя алмауы. Астарлы мағынасы — адам өмірде бағытын, арманын және дұрыс шешімін ақыл арқылы табады. Ақыл болмаса, кісі қиялға еріп, бос арманға беріліп, ісін де, сөзін де реттей алмайды. Сондықтан мақал ақылды болу тек білімді болу емес, өмірді пайымдап, болашақты жоспарлай білу екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ақыл» — адамның ішкі шамшырағы, жол көрсететін рухани күш. Ал «арман» — алға жетелейтін мақсат пен үміттің белгісі. Яғни ақыл мен арман бір-бірінен бөлек емес: ақыл арманы бар адамды дұрыс жолға салады, ал арман ақылды адамды әрекетке бастайды. Мұнда ақылсыз арманның баянсыз болатыны байқалады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білім таңдауда, мамандық жоспарлауда, ақша жұмсауда жиі еске түседі. Мысалы, жас адам тек сәнге еріп мамандық таңдаса, кейін қиналып қалуы мүмкін; ал ақылмен ойланған адам қабілетіне сай жол таңдап, болашағын нықтайды. Сондықтан бұл сөз — ойланбай қадам баспауға шақыратын өмірлік ескерту.