Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
477K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Түлкі жатарында жер таңдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түлкі ұйықтайтын не тығылатын кезде қай жердің ыңғайлы екеніне көп қар...
Шала молда шарық айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білімсіз, шала сауатты адамның өз шамасын білмей, орынсыз сөйлеуін, әсіре білгішсінуді әж...
Балықтың өзі суда, көзі қырда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балық су ішінде тіршілік етсе де, көзі қырда, яғни су сыртындағы кеңіст...
Насыбайшыдан насыбай сұрасаң,
Мұрнын көтереді.
Мұрнын көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ісіне тым беріліп, соған аз да болса әуестенген жанның менсінгіш, паң мінез к...
Естіге екі сөз жетеді.
**Негізгі мағынасы** Есті адамға көп сөздің керегі жоқ: ол аз ғана ишарадан, қысқа ескертуден-ақ істің мәнін түсінеді....
Асқақтасаң, асқаққа асыларсың,
Бәсең болсаң, бәйгеге қосыларсың.
Бәсең болсаң, бәйгеге қосыларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезін де, орнын да біліп жүруді ескертеді. Тура мағынада: тым асқақтап, кеуде ке...
Шегірткенің айғырындай безектейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің орынсыз көп қимылдап, тыным таппай, берекесіз күйде жүргенін білдіреді. Тура ма...
Есек өзін атқа балайды да,
«Әттең» деп құлағына қарайды.
«Әттең» деп құлағына қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзіне орынсыз жоғары баға беретін, бірақ шын болмысын мойындамайтын адам туралы айтады. Т...
Аңқау аңдамайды да, алаңдамайды да.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аңқау, яғни аңғарымсыз адам айналасындағы қауіпті де, маңыздыны да бірдей байқамайтынын б...
Сыр айтқанда досыңды дұшпаным деп ұқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырды, құпияны кез келген адамға аша берме деген ескерту айтады. Тура мағынасында: ішкі о...
Алуа дегенмен ауыз тұшымас.
**Негізгі мағынасы** «Алуа дегенмен ауыз тұшымас» деген мақалдың тура мағынасы — атын әдемі, тәтті зат деп атағанмен, о...
Алпыс құлан ат болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алпыс құланнан бір жүйрік ат шықпайды, яғни жабайы аң қанша көп болса...
Өгізді оқалақ аздырар,
Естіні ой аздырар.
Естіні ой аздырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды да, малды да құртып жіберетін нәрсе – орынсыз көптік, шамадан тыс салмақ екенін ме...
Сұңқар самғауын біледі,
Жапалақ жалбауын біледі.
Жапалақ жалбауын біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркімнің өз табиғатына, қабілетіне және дағдысына сай әрекет ететінін білдіреді. Сұңқар —...
Қарны ашқан молданың,
Сәлдесі қалар боқтықта.
Сәлдесі қалар боқтықта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның ашу-ызасы мен пенделік әлсіздігі күшейсе, бұрынғы абыройы да, сыртқы беделі де...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.