Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
477.1K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Қолынан келген қонышынан басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қолынан келетін ісіне ғана шамасы жететінін, ал одан асып кеткенде шектен шығып,...
Кенеуі жоқ кеудеге,
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
Сылдыраған сөз бітер.
Миы жоқ қу басқа
Бадырайған көз бітер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылсыз, ішкі мазмұны жұтаң адам сырттай ғана көзге түсетін, бірақ мәні жоқ сөз бен қылық...
Қарны ашқан кәрі дауын даулайды.
**Негізгі мағынасы** Қарны аш адам аштықтың азабынан ойы бұзылып, ұсақ-түйекке де ашуланғыш келеді. Мақал тура мағынасын...
Тәңір атқанды Тәңір атқан мақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуді Тәңір жазаласа, соны тағы бір Тәңір атқандай адам ғана мақтайды...
Мақтаншақ бар ақылын мақтанға тауысады.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: мақтаншақ адам өзіндегі бар ақылды, күшті, қабілетті шынайы іске жұмсамай,...
Дәндеген қарсақ құлағымен ін қазады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам не жануар әдетке, ысылған дағдыға қатты үйренсе, өз ісін қолындағы бар мүмкіндігімен...
Қарманған қарап қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Қарманған қарап қалмайды деген сөз — адам тырысып, әрекет етіп, қолынан келгенін істесе, бос қарап...
Әлі келген алып та, шалып та жығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күші жеткен адам ірі, мықты қарсыласты да, әлсіздеу адамды да жеңе алад...
Таз әңгі, соқыр мәңгі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай кемістікке қарап біреуді төмен санауға болмайтынын аңғартады. Тура мағынасында «т...
Ер-тұрманы алтын болса да,
Есектің есек аты қалмайды.
Есектің есек аты қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есекке қанша қымбат ер-тұрман тағылса да, ол бәрібір есек күйінде қалад...
Көп қараса, жоқ табылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта, мұқият қарасаң, бұрын байқалмаған дүние көрін...
Шалдың көзі шалғыш.
**Негізгі мағынасы** «Шалдың көзі шалғыш» деген мақал жасы үлкен адамның көзі қырағы, байқауы мол, көрген-түйгені көп е...
Бір оқты құлан көтереді,
Екі оқты ұлан көтереді.
Екі оқты ұлан көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құлан бір оқтың салмағын ғана көтере алады, ал екі оқты жас ұлан ғана...
Ауру шықпаған жаннан дәмелі,
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының өмірден үміт күтетінін, бірақ ол үміттің негізсіз болмауы керегін айтады....
Адам баласы үрген мес секілді,
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
Аузын ашсаң, босап қоя береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының ішкі сырын, күш-қуаты мен сабырын сақтай білуін астарлап жеткізеді. Тура м...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.