Бір оқты құлан көтереді,
Екі оқты ұлан көтереді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — құлан бір оқтың салмағын ғана көтере алады, ал екі оқты жас ұлан ғана көтереді деген бейнелі салыстыру. Астарлы мағынасы — әлсіздік пен күштің, шамасы мен төзімнің шегі бар. Бір адамның көтере алатын жүгін екінші біреуі ғана алып жүре алады. Демек, әр істің өз көлемі, әр адамның өз шамасы бар, соны білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құлан» — табиғаттағы аса жүйрік, бірақ шама-шарқы бар жануар. Ол әлсіздік не жасқаншақтық емес, мүмкіндіктің шегі барын білдіреді. «Ұлан» — жас жігіт, қайратты, күшті, жігерлі азаматтың бейнесі. «Оқ» ауыр жүк, салмақ, қиындықтың нышаны ретінде алынған. Осы образдар арқылы халық «күші жетпеген іске ұрынба, ауыр жүктің де өз көтерушісі болады» деген ойды жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам өз мүмкіндігін дұрыс бағалауға, ауыр істі жалғыз көтермей, қажет болса көмек сұрауға үндейді. Мысалы, бір адам үлкен жобаны уақытында бітіре алмай жатса, оны бәрі өз бетімен істей бер деп қинамай, міндетті бөліп беру керек. Сонда жұмыс та сапалы, адам да шаршамайды.
Eki oqty ulan kóteredi.