Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
348.7K
Қаралым
226
Орташа
Сұрыптау:
Істің ақыры жігіттің пақырына қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі бастау оңай болғанымен, оның соңғы салмағы көбіне сол істі атқарған адамның өзіне тү...
Арық атанды жүк қартайтады,
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен малдың күйін салыстыра отырып, әр нәрсенің өзіне лайық жүктемесі болатынын аңғар...
Әлсіз ат - сүріншек,
Ақымақ адам - еріншек.
Ақымақ адам - еріншек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен мінезді салыстырып, әлсіздік пен кемшіліктің салдарын көрсетеді. Тура мағынасынд...
Ақымақ атқа мінсе, атасын танымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылсыз, тәкаппар не есірген адам билікке, дәулетке, мансапқа жетсе, өзінен бұрынғыны да,...
Ат шабады, құс ұшады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр тіршілік иесінің өзіне ғана тән табиғи қабілеті бар екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Саудың асын ішіп,
Аурудың ісін істейді.
Аурудың ісін істейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дені сау адамның асын ішіп алып, ауру кісінің әрекетін жасау. Астарлы м...
Есек тұсаусыз болмас,
Ер дұшпансыз болмас.
Ер дұшпансыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде әр нәрсенің өз шегі, өз кедергісі болатынын меңзейді. Есек тұсаусыз жүрсе, бытырап...
Көрмегенге көсеу таң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне таныс емес, көріп-білмеген дүниені оңай қабылдап, соны ерекше, тіпті таңсық нә...
Соқырға көрсет, кереңге естірт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені көрмейтін адамға көрсетудің, естімейтін адамға естіртудің...
Есекке үкі таққандай,
Итке жабу жапқандай.
Итке жабу жапқандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сән мен жасанды беделдің орынсыз екенін білдіреді. Есекке үкі тақса да, ол бәрібір...
Түйенің табаны түскен жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе жүрген жердің табаны түсіп, із қалатыны. Астарлы мағынасы — үлкен...
Ердің өзіне қарама, сөзіне қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы келбетіне, атағына не жасына қарап емес, айтқан сөзі мен уәдесіне қарап ба...
Өзін өзі мақтаған - өлімнің қара басы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз-өзін асыра мақтаудан, мақтаншақтықтан сақтандырады. Тура мағынасында — өзін көп...
Батыр - аңғал, палуан - аптық.
**Негізгі мағынасы** «Батыр - аңғал, палуан - аптық» деген мақал сыртқы күш-қуат пен ішкі байыптың бірдей бола бермейті...
Ақылдының сөзі қысқа,
айтса нұсқа.
айтса нұсқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адамның сөзі артық-ауыс болмайтынын, ойы анық, пікірі дәл болатынын білдіреді. Ту...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.