Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады.
**Негізгі мағынасы** «Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады» деген мақалдың тура мағынасы — семірген қозы сойылуға дайын тұ...
Түйе сойған жиыннан тоқты сойған той артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе сойып, үлкен жиын өткізгеннен гөрі, тоқты сойып жасалған шағын той...
Таудағы тайдан табақтағы құйрық артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауда жүрген тайдан гөрі, табаққа тартылған құйрықтың пайдасы көбірек...
Пұл қадірін сатқан біледі,
Ас қадірін татқан біледі.
Ас қадірін татқан біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақшаның, мал-мүліктің немесе тауардың бағасын оны қолынан өткізіп, саты...
Сен дүние, молға сұқтанасың,
Ажал саған сұқтанады.
Ажал саған сұқтанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дүние-мүлікке, байлыққа, молшылыққа қызығып, көз тігуін ескертеді. Тура мағынасын...
Қой өгіз табады:
Бірі қонаққа сойылады,
Бірі қошқар қойылады.
Бірі қонаққа сойылады,
Бірі қошқар қойылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал малдың берекесін, шаруаның күтімін және ел ішіндегі ырыстың орнын білдіреді. Тура мағынас...
Жарлылығын жасырған байымас.
**Негізгі мағынасы** Жарлылығын, яғни жоқшылық пен таршылығын жасырып, оны мойындамай жүрген адам шын мәнінде алға баса...
Малды жисаң - машақат,
Жоғалтсаң - өкініш.
Жоғалтсаң - өкініш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал-мүліктің, дәулеттің өзімен бірге жауапкершілік, күтім, еңбек және уайым әкелетінін б...
Бір байдың жұртына,
Екі байғұс таласады.
Екі байғұс таласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір байдың артында қалған жері не малы сияқты дүние үшін екі кедей адам...
Сараң санға қосылмайды.
**Негізгі мағынасы** Сараң адам есепке де, көптің ортасына да сыймайды деген сөз. Мұнда тура мағынада «санға қосылмайды»...
Мың ділдә;
бардың қалтасында,
жоқтың ауызында.
бардың қалтасында,
жоқтың ауызында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлығы бар адамның қолында нақты мүмкіндігі болатынын, ал қолында ештеңесі жоқ адамның...
Алтын артқан жаман есек те
«Жаппарқұл» мырза атанар.
«Жаппарқұл» мырза атанар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үстіне алтын артылған жаман есек болса да, сырт көзге бай, дәулетті ад...
Ине де - сыйлық,
Інген де - сыйлық.
Інген де - сыйлық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ине де, інген де сыйлық болуы мүмкін. Астарлы мағынасы — берілгеннің к...
Пісте қабығы шөңге болмайды,
Сары шақа теңге болмайды.
Сары шақа теңге болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі ұқсас, бірақ шын мәнінде құны мен қасиеті тең емес екі нәрсені салыстырад...
Бай мейірімінен Күн мейірі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың берген жылуы да, көмегі де күннің шуағындай кең, мол деген ойды...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.