Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Ала қойда кінә жоқ, жүні болмаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ала қойдың өзінде мін жоқ, егер жүнсіз болса, оның кемшілігі емес. Аст...
Аға ұрар болар, іні тұрар болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отбасында немесе ағайын арасында аға ашуланып, қатал сөйлеп, тіпті ұрс...
Сары майдан дәметкен итің құрысын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің еңбегіне, несібесіне немесе дайын ырысына орынсыз үміт артқан адамды сынайды. Ту...
Есек қодығымен, шеңгел собығымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің өзіне лайық жұбы, сыңары болатынын білдіреді. Тура мағынасында есектің төлі...
Қасқырда қанағат, бекте салауат жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашкөздігі мен тойымсыздығын сынайды. Тура мағынасында қасқыр да, бектей дәулетті,...
Иесі баққан ит семіз.
**Негізгі мағынасы** Иесі күтіп, дұрыс баптаған иттің күйі жақсы болады деген тура мағынадан бөлек, бұл мақал кез келген...
Жақсы оңқай асықтай оңтайлы.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам да, жақсы істің өзі де қолайлы, ыңғайлы, бірден жарасып тұрады деген ой айтылады. «Оңқай...
Аузына әлі жетпегеннің,
Қолында масқарасы бар.
Қолында масқарасы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам әлі жетілмей тұрып, ойланбай сөйлемесе де, істеген ісі арқылы ұятқа қалатынын білдір...
Тіріде жылы қарамас,
Өлгенде жоқтап жыламас.
Өлгенде жоқтап жыламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам тірі кезінде қадірін білмей, жылы қабақ танытпай, сый-құрмет көрсетпесе, өлген соң ж...
Бәйге атқа бәйге ат шалдырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бәйгеге қосылған ат жарыс үстінде басқа бәйге атқа «шалдырмайды», яғн...
Диуананың ойында да бір нәрсе бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы кем көрінетін, елден өзгеше әрекет ететін адамның да ойында бір...
Көрнекті іс көмілмейді.
**Негізгі мағынасы** Көрнекті, елге пайдалы, көзге түсерлік жақсы іс ешқашан ұмытылмайды, жасырын қалмайды. Адамның шын...
Күш жақсы, күштен іс жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — күштің өзі жақсы болғанымен, одан да жақсысы сол күшті дұрыс іске жұмс...
Бір қолын екі еткен.
**Негізгі мағынасы** «Бір қолын екі еткен» деген тіркес бір істі екі есе көбейтіп, қолда барды еселеп, ұқыптылықпен пайд...
Ерше барып, итше қайтты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ерлік көрсетіп, даурығып, өзін батыр етіп танытқанымен, іс жүзінде қорқақтық таны...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.