Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Ала қойда кінә жоқ, жүні болмаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ала қойдың өзінде мін жоқ, егер жүнсіз болса, оның кемшілігі емес. Аст...
Жәбірленгеннің жақтасы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жапа шеккен, қорлық көрген адамды жалғыз қалдырмай, оны қолдау. Астарл...
Жыртық үйді жел табар,
Өтірік сөзді шын табар.
Өтірік сөзді шын табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жыртығы бар үйге жел кіріп, оның олқы тұсы бірден байқалады; сол сияқты...
Ешкілі үй ағы көп сиырлымен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ешкісі бар үйдің ақ уызы мен сүті көп болғаны, яғни тұрмысы шағын болса...
Жапалаққа күннен түн жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жапалақ түнде белсенді болып, қараңғыда өзін еркін сезінеді, ал күндіз...
Жақсының қайрағаны өтер,
Жаманның жанығаны өтер.
Жаманның жанығаны өтер.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз сөзін де, ісін де ойланып, таразылап айтса, оның айтқаны да, ықпалы да ұзаққа барады,...
Ақылы аузында, көзі төбесінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ақылды болып көрінгенімен, шын мәнінде орынсыз сөйлеп, өз-өзін тым жоғары қоятын...
Иесі баққан ит семіз.
**Негізгі мағынасы** Иесі күтіп, дұрыс баптаған иттің күйі жақсы болады деген тура мағынадан бөлек, бұл мақал кез келген...
Аттыға тай мінсе де жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар адамға тай міну де жарасады, яғни ол үшін тайға міну айып емес....
Естімеген елде көп,
Есек мінген сарт та көп.
Есек мінген сарт та көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — белгілі бір елде, аймақта көп нәрсе кездесуі мүмкін, тіпті қарапайым н...
Бір қолын екі еткен.
**Негізгі мағынасы** «Бір қолын екі еткен» деген тіркес бір істі екі есе көбейтіп, қолда барды еселеп, ұқыптылықпен пайд...
Қары ауырмағанның басы ауырмайды.
**Негізгі мағынасы** Қары ауырмағанның басы ауырмайды деген мақалдың тура мағынасы — дене мүшесі қары ауырмаса, адамның...
Диуананың ойында да бір нәрсе бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы кем көрінетін, елден өзгеше әрекет ететін адамның да ойында бір...
Түйесіне қарай жазысы,
Биесіне қарай қазысы.
Биесіне қарай қазысы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркімнің несібесі, сыбағасы, мінезі мен тұрмысы өз жағдайына, мүмкіндігіне қарай болатыны...
Жұмыс басты - ер қашты.
**Негізгі мағынасы** «Жұмыс басты - ер қашты» деген мақалдың тура мағынасы — адам жұмыспен шұғылданып, соған беріліп ке...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.