Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
322
Орташа
Сұрыптау:
Түлкі өз құйрығын куәлікке тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз пайдасына қарай сөзді бұрып, өз ісін өзі ақтауға тырысатынын білдіреді. Тура мағы...
Жыласа кімнің аузы қисаймайды?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылаған адамның аузы қисайып, бет-әлпеті бұзылмайтынын меңзейді. Астар...
Азалы алты қатын,
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
Әрқайсысы өз байын жоқтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір қайғының өзінен гөрі, әркімнің өз басындағы жоғын көбірек күйттейтінін білдіреді. Тур...
Бермесе қақсама, берсе тастама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бергенін қадірлеуді, ал бермеген нәрсе үшін орынсыз қыңқылдап, қақсауға салынбауд...
Қаз ұшса, көлді үйрек иеленеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қаздар бір көлден ұшып кеткенде, сол көлді үйрек иеленеді. Астарлы мағ...
Бүлдіру оңай, түзету қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені бұзып, бүлдіріп тастау оп-оңай, ал оны қайта жөндеп, бұры...
Айыбы бар адам кеңестен қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Айыбы, яғни кінәсі не кемшілігі бар адам ақыл-кеңестен, ескертуден сырт қалмауы керек. Бұл мақал ту...
Аш отырып, ас таңдайды,
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Жаяу отырып, ат таңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қолы қысқа, жағдайы келіспей тұрса да, бәрібір қалауы көп болатынын меңзейді. Тура м...
Келсем өз аяғым,
кетсем өз аяғым.
кетсем өз аяғым.
**Негізгі мағынасы** «Келсем өз аяғым, кетсем өз аяғым» деген мақал адамның бір іске өз еркімен келіп, өз қалауымен кет...
Ботасын алма біреудің,
Өз тайлағың кетеді.
Өз тайлағың кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өзінде барын қызғанып, тартып алуға әуестенбе деген ойды білдіреді. Тура мағына...
Қарау байдан қарыз сұраған күні ажырасасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарызды қарау, яғни есеп-қисабы қатал, сараң байдан сұраған адам сол с...
Ескісіз жаңа болмас,
Жамансыз жақсы болмас.
Жамансыз жақсы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жаңа нәрсенің бәрі ескінің жалғасы екенін білдіреді. Яғни, бүгінгі жақсы, жаңа жет...
Жамандықпен ісі жоқ,
Шығады бір күн кісі боп.
Шығады бір күн кісі боп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жамандыққа араласпайтын, теріс іс істемейтін адам бір күні толыққанды к...
Аяз мүйізді қысады,
Мүйіз сиырды қысады.
Мүйіз сиырды қысады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты аяз суықтан алдымен мүйізді қысады, ал мүйіз сиырға тиесілі болға...
Күйерің де, сүйерің де - от.
**Негізгі мағынасы** «Күйерің де, сүйерің де - от» деген мақалдың тура мағынасы — оттың бір жағынан жылытатыны, екінші...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.