Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Жуанды жонып же.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жуан, қалың нәрсені жонып, ықшамдап жеу. Астарлы мағынасы — адам алдын...
Жаман жанындағысын жарақаттайды.
**Негізгі мағынасы** Жаман адам өз мінезінің кесірін тек өзіне ғана емес, қасындағы адамдарға да тигізеді. Мақалдың тура...
Ат жалдаған өтер, ит жалдаған кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: атты жалға алған адам жолды бітіріп, кейін қайтарады, ал итті жалға алғ...
Екі сараңның қолдары бір-біріне әрең жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі сараң адамның бір-біріне жомарттық көрсете алмайтынын, қол ұшын беруі өте қиын болат...
Байдың қорасынан,
Жарлының жалғызы жоғалады.
Жарлының жалғызы жоғалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың қорасында мал көп болғандықтан, бір малдың жоғалғаны бірден байқ...
Түйе жайылса, шөлге қарай шығады,
Жатарда сорға қарай.
Жатарда сорға қарай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал түйенің табиғи мінезін мысал етіп, әр нәрсенің өз болмысына сай әрекет ететінін білдіред...
Өтірікшінің сөзі өрге баспас.
**Негізгі мағынасы** Өтірік айтқан адамның сөзіне жұрт сенбейді, сондықтан оның ісі де, ойы да алға баспайды. Мақалдың т...
Жабу жауыннан сақтайды,
Жады жауырдан сақтайды.
Жады жауырдан сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: үстіңдегі жабу адамды жауыннан қорғайды, ал жауыр болған жерді әлсін-әл...
Айдауылдың алдына түспе,
Аламанның талауына түспе.
Аламанның талауына түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз тәуекелге бармауға, қауіпті істен аулақ жүруге шақырады. Тура мағынасы бой...
Жуан ағаштың жаңқасы мол.
**Негізгі мағынасы** «Жуан ағаштың жаңқасы мол» деген мақалдың тура мағынасы — жуан, ірі ағашты жарғанда немесе жонғанд...
Елек сұрап барып ерге шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені сұрап барған адам елек алып, бос қайтпай, керегін тауып шығ...
Алдау бар жерде ақиқат жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алдау болған жерде шындық айтылмайды, ақиқат көрінбейді. Астарлы мағын...
Түймедей сөзден түйедей мін табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кейде болмашы, титтей сөздің өзін үлкейтіп, одан үлкен кінә іздеп, орынсыз ренжіп не...
Қарау - нәпсінің құны.
**Негізгі мағынасы** Қараулық, яғни іш тартып қарау, күндеу, қызғану — нәпсінің, пендешіліктің белгісі. Бұл мақал адам б...
Аға жақсы болса, панасы бар,
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағаның отбасындағы, ағайын арасындағы орны өте маңызды екенін білдіреді. Аға жақсы, ақыл...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.