Ботасын алма біреудің,
Өз тайлағың кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің өзінде барын қызғанып, тартып алуға әуестенбе деген ойды білдіреді. Тура мағынасында: біреудің ботасын алма, өйткені соның салдарынан өз тайлағыңнан айрылып қалуың мүмкін. Астарлы мағынасында: өзгенің дүниесіне, несібесіне, үлесіне қол сұққан адам ақырында өз пайдасынан да қағылады. Яғни біреуге зиян келтіру, әділетсіздік жасау, ашкөздік таныту түптің түбінде өзіңе зиян болып тиеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы бота мен тайлақ — малдың ғана атауы емес, адамның ырыс-несібесі, иелігі, үлесі сияқты ұғымдарды бейнелейді. «Ботасын алма» деу — өзгенің құнын, еңбегін, меншігін құрметте деген ишара. Ал «өз тайлағың кетеді» дегені — қиянаттың қайтарымы болатынын, адам өз қылығынан ұтылатынын көрсетеді. Халық мал атауларын пайдаланып, ойды өте нақты әрі әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қызметте, саудада, күнделікті қарым-қатынаста әділ болуға шақырғанда қолдануға болады. Мысалы, біреу әріптесінің идеясын ұрлап, өз атына жазғысы келсе, кейін сенімнен айрылып, өз беделіне нұқсан келтіруі мүмкін. Сондықтан біреудің еңбегін иемденбеу керек деген ескерту ретінде айтылады.
Óz taılaǵyń ketedi.